Ekonominin nabzını ölçmek için sadece istatistik tabloları yeterli mi, soru işareti. Büyüme oranları, enflasyon rakamları, istihdam verileri elbette önemsiz değil… Ama bu sayıların gerçeğin tamamını anlatmadığı da bir olgu. Çünkü ekonomi, kağıt üzerinde değil; mutfakta, pazarda, kasada ve cüzdanda nefes alıp veriyor. Bugün birçok ekonomik gelişme, resmî açıklamalara yansımadan önce gündelik hayatta kendini gösteriyor. Ve bu somut işaretler, çoğu zaman büyük göstergelerden önde geliyor. Aslında her toplum, kendi işleyişi içinde farkında olmadan kendi ekonomik göstergelerini üretir. İnsanların ne konuştuğu, neyi ertelediği, neye sevindiği, hayallerini hangi köşede aradıkları; ekonomik havanın yansımalarını gösterir.

Ekonominin yükü, market arabasında

Resmî enflasyon sepetleri olsa da; konunun merkezinde halkın kullandığı sepet olan market poşeti var. Aynı ürünleri alan insanlar, her hafta bir şeylerin değiştiğini fark ediyor. Önce marka değişir, sonra miktar, ardından ürünün içindekiler… Bir kilo yerine yarım kilo, üç ürün yerine iki ürün, şeker yerine glikoz şurubu… Alışveriş listesi kısalırken, market poşeti hafifler; fişin miktarı artar. Bu bir tercih değil… Zorunlu bir ayarlama. Poşetin sessizce hafiflemesi, ekonomideki sorunun en görünür ama en az konuşulan göstergesi.

Aile bütçelerinin ilk feda ettikleri harcama; “tatil” oldu

Eskiden insanlar tatil planlarını konuşurdu. Bayramlar, izin günleri ve yaz ayları artık gezme zamanı değil. “Bu yaz gitmeyelim”, “seneye bakarız” gibi cümleler, klişe oldu. Tatilin ertelenmesi, refahın geri çekildiğinin işaretidir. Çünkü gezmek, özünde lüks değil; çalışan insanın kendini yenileme aracıdır. Tatilden vazgeçiliyorsa, ekonomi yalnızca........

© Yeniçağ