Doğu-Batı dengesi kenarlara, Türk lirası Franklaşmaya

Doğu-Batı dengesi kökeni olan bir tartışmadır. Ve bizi yakından ilgilendirir. Çünkü kadim dengedeki Batı, Avrupa; Doğu ise Osmanlı idi.

Yeni denge, Avrupa’nın ve bizim bulunduğumuz merkezden uzakta oluştu. Artık Batı Amerika, Doğu ise Çin.

Peki denge neden kenarlara açıldı? Bu soruya iktisadi cevaplar arayacağım. Ama başta temel siyasi, içtimai ve askeri gerekçelere bir bakalım.

Evvela askeri olarak denge çatışma olmayan durumdur. Güç olarak birbirini tehdit etmenin mantık dışı olduğu denklikte iki ülke veya blok varsa denge kurabilir. Çünkü hep üstünlükle kamufle edilen bu tür bir denklik çatışmasızlığı garanti eder. Zaten savaş çıkarsa denge bozulur.

Yalnız askeri güç denkliği mücadelesi yorucudur. Kaynaklar sürekli yeni silah (üstünlük) haberi üretmeye doğru akar ve bir yerde ekonomik gelişmeyi tıkar.

Yalnız birbirine yetişemeyecek kadar bir mesafe kullanırsa denklik iktisadi ve içtimai gelişme riski azaltılabilir.

İşte, 19. yüzyıl başında dünya değişirken dengenin Batı kısmı kenarına kaçtı. Denk güçler aralarına mesafe koydu. Dünyadaki en güçlü atılım evrelerinden biri bu zamanlarda yaşandı. Varlığı ispatlanıp asla kullanılmamak üzere edinilen kıtalararası füzeler ve kitle imha silahları dengede ön plana çıktı. Ama doğru görünen güç olma konumuna rağmen Ruslar, her halükârda erişilebilir olduğundan kaybetti.

İçtimai olaraksa dünyaya açık olan herkes kültürel olarak Amerikanlaştı. Amerika nüfusu 400 milyon görünebilir ama dünyada Amerikalı sayısının bu rakamın çok fevkinde olduğunu söylemek de doğrudur. Amerikalılığı finanse etme kapasitesi

yalnız herkeste olmadığı

Siyasi olaraksa Amerika’nın........

© Yeni Şafak