BM taslağında, Sudan’da “taraflara eşit mesafe” kimin işine yarıyor?

Bir süre önce Sudan’da yaşananları “iki taraf arasındaki bir iç savaş” olarak tanımlamanın gerçeği perdelediğini, karşımızdaki tablonun giderek daha açık biçimde dışarıdan desteklenen bir vekâleten işgal girişimine dönüştüğünü yazmıştık. BM Güvenlik Konseyi’nde dolaşıma giren 30 Temmuz 2026 tarihli çalışma taslağı, tam da o yazıda dikkat çektiğimiz kavramsal sorunu bu defa uluslararası hukuk ve yaptırım rejimi düzeyine taşıyor ve maalesef tam da o mevhum “iki taraftan” vekaleten işgalci tarafların arkasındaki güçler tarafından yapılan lobi faaliyetlerinin bir sonucu olarak.

BM Taslağı ilk bakışta son derece makul ifadeler kullanıyor: Sudan’ın egemenliği, birliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne “sarsılmaz bağlılık” teyit ediliyor; sivillerin korunması isteniyor; ülkeye dışarıdan silah, mühimmat ve askerî yardım akışı kınanıyor; özellikle İHA ve insansız hava sistemlerinin üçüncü ülkelerden sevk ve idaresinden duyulan kaygı dile getiriliyor.

Tabi bunların hepsi doğru. Sorun, failin giderek görünmezleştiği yerde başlıyor. Taslak sürekli “warring parties”, yani “savaşan taraflar” diyor. Dış askerî yardımın “taraflara” kesilmesini talep ediyor ve mevcut Darfur silah ambargosunun bütün Sudan’a ve orada faaliyet gösteren bütün taraflara yeknesak biçimde genişletilmesinin önünü açıyor.

Burada ise tam da önceki yazımızdaki soru yeniden karşımıza çıkıyor: Sudan devleti ile onu yıkmaya çalışan bir milis yapılanması ne zamandan beri hukuken ve siyaseten eşit iki “taraf” oldu?

DEVLET İLE MİLİSİ EŞİTLEMEK

Elbette Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin yaptığı her şey peşinen hukuka uygundur denilemez. Devlet ordusu da uluslararası insancıl hukukla bağlıdır; sivillere karşı işlenen ihlaller kim tarafından gerçekleştirilirse gerçekleştirilsin soruşturulmalıdır. Ama hesap verebilirlik başka, hukuki statüleri eşitlemek başkadır.

Bir tarafta Sudan’ın uluslararası alanda tanınmış devletinin silahlı........

© Yeni Şafak