Evvelâ umûmî bir husûsa bir şeye işâret etmek istiyorum: Târihin, kıyâmete kadar bir istikrâr kazanacağını beklemiyorum. İnanlar, kıyâmet ve onun nasıl işleyeceğine dâir ilâhî senaryolara âşinadır. Bunlar, aralarında bâzı farklılıklar olsa da birbirine yakın bir sûrette kutsal metinlerde ortaya konmuştur... Târih bıçak gibi kıyâmette sona ermeyecek. Onun, yine kutsal metinlerde anlatılan, âhir zaman olarak tesmiye edilen bir evveliyâtı var. Bildiğimiz mânâda târih, aslında kıyâmetten evvel orada bitiyor. Arz üzerindeki mâcerâmız ise bir müddet daha devâm ediyor. Ama artık o târih bizim bugün bildiğimiz, savrulmalarla işleyen, her nevî sürprizi ihtivâ eden, her nevî telos’u bir çırpıda boşa çıkartabilen beşerî bir târih olmaktan çıkan başka bir târih olacak. (Bâzıları, ilâhiyat merkezli olarak, âhir zaman emâre ve alâmetlerinin karşılıklarını bulduklarını, kıyâmetin yakın olduğunu ilân ederler. Her devirde bunlara rastlanır. Doğrusu, ben asırlardır bu hususta verilen vaazların tamâmı fos çıktığı için, biraz da yarım kulak dinlerim... Entelektüel mesâimi târihte yoğunlaştırabilmek adına bunu yapmak da elzem görünür bana).

Târihi en güzel anlatan edebî kurgu, 1001 Gece Masalları’dır. Bilirsiniz, Şehrâzâd canını kurtarabilmek için masal müptelâsı Sultan’a her gece yeni bir masal anlatmak mecbûriyetindedir. Öyle ki, masalı keskin bir epilogla bitirmek onun da sonu olacaktır. İkili bir yol tâkip eder Şehrâzad. İlki, her bir masal içinden başka başka masallar türeterek yaymaktır. Ama bunun da bir yerde Sultan’ın canını sıkacağının farkındadır. Bir aşamada anlattığı masalı bitirmesi zarûrîdir. Ama bunu da ustalıkla yapar. Masalın tam biteceği yerde, Sultan’ın merakını mûcip olacak şekilde yeni masalın tanıtımını yapar. Evet, târih, tıpkı Şehrâzâd’ın yaptığı gibi bir şeylerin bittiğini zannetmeye başladığımız yerde yeni masalını başlatıyor. Her son zannettiğimiz hâdise, birden bükülüp başka bir hâdiseyi başlatıyor. Târihe finalist........

© Yeni Şafak