Mekke anlaşması: Yeni bölgenin inşasına doğru

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke anlaşması, uzun yıllardır krizden krize koşan Ortadoğu’nun istikrara kavuşması için atılan kritik bir adım olarak öne çıkıyor. Türkiye’nin bölgenin ortak kaderinin bölge ülkeleri tarafından tayin edilmesi gerektiği yönündeki tezinin en somut tezahür-lerinden biri olarak öne çıkan anlaşma, bölgede sürdürülebilir yeni bir güvenlik mimarisinin oluşturulmasının ilk adımı olarak algılanabilir. Soğuk Savaş sonrası dönemde 11 Eylül terör saldırıları, Afganistan ve Irak’ın işgalleri, Arap Baharı ve Gazze soykırımı gibi tarihi kırılma anlarını tecrübe eden ‘geniş Ortadoğu’ bölgesi, Amerika’nın bu süreçte değişen rolüne adapte olmakta zorlandı.

Washington’ın dönemsel olarak nizam veren, barış müzakerecisi, güvenlik garantörü, işgalci, istikrarsızlaştırıcı ve İsrail’in destekçisi gibi farklı rollere soyunması bölge aktörlerinin sürekli uyum sağlama çabasında olduğu bir jeopolitik konjonktür yarattı. Ortadoğu’nun en istikrarsızlaştığı ve savaşa sürüklendiği dönemlerden birinde atılan ‘Mekke anlaşması’ adımı ise çatışma dönemlerinin yarattığı sürekli istikrarsızlık haline son vermek isteyen aktörlerin bölgenin kaderini belirlemek adına nihayet harekete geçtiği anlamına geliyor. Bu ittifakın bölge sorunlarının çözümünde ilk adres olmasının uzun yıllar alacağı açık ama üç kilit ülkenin böyle bir ilk adım atması tarihi bir dönüm noktası teşkil ediyor.

NATO TARZI GÜVENLİK TAAHHÜDÜ

Mekke Anlaşması’nın en fazla öne çıkan ve tartışılan maddesi, üç ülkenin herhangi birine yapılacak saldırının diğerlerine de yapılmış sayılması. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın NATO’nun 5. maddesiyle teknik olarak aynı mahiyette olduğunu söylediği bu madde doğal olarak büyük yankı uyandırdı ve hangi durumlarda nasıl işletileceğiyle ilgili spekülasyonlar yapılıyor. Bu maddenin elbette tarafların birbirine verebileceği en ileri güvenlik taahhüdü olması itibariyle öne çıkması normal ancak bunun ortak savunma mimarisi oluşturmanın ilk adımı olduğunu unutmamak gerekiyor. Anlaşmanın........

© Yeni Şafak