Gündelik hayatın yükü için ittifaklara muhtacız.

Hayatın yükü ancak ittifaklarla hafifletilebilir. Modern öncesi dönemde hayat bunu sağlayan örgütlenmeler etrafında kuruludur. Tarım toplumunda iş yapmak için en yakındakinin emeği şarttır. Tarımda henüz makineleşmenin başlamadığı bir dönemde mahsulün tarladan kalkması için dayanışma kaçınılmazdır, neredeyse bütün işler imece usulü halledilir.

Aynı mekânı ve aynı zamanı paylaşan kadınlar iş zamanına neşe katarak bedenin yorgunluğuna ruhun ferahlığını katmak ister.

Anna Karenina’nın görümcesi Dolli, köylü kadınların neşesine imrenirken onların birbirlerinin yükünü aldığını bilmez. Çünkü Dolli, hayatın yükünü de çocukların eğitimi ve terbiyesini de tek başına karşılamak zorundadır. Kocası, Dolli’nin hayat müttefiki değildir. Ne duygusal olarak ne de hayatın maddi yükünü sırtlanan biri olarak.

Anna Karenina romanında Tolstoy, Dolli ile Stiva’nın evliliği üzerinden modern zamanların erkek mesuliyetsizliğini ortaya koymuş gibidir. Erkeğin, üç kız kardeşin kocalarının ailesi ile ilgilenişini, adeta ailesinin mesuliyetini yüklenmediği durumları görünür kılmak için romanına dahil etmiştir. Her ne kadar ortanca kız kardeş romanda çok çok az yer alsa da bu yer alışın doğrudan çocukların eğitimi ve terbiyesi üzerinden olması manidardır. Küçük kız kardeş Kiti’nin kocası Levin ise -ki bu Tolstoy’un adeta kendi ruhundan ve bedeninden bölerek inşa ettiği kahramanıdır- çevresinden mesul insan profilidir. Baldızının çocuklarının eğitimi ile ilgilenir, hayırsız bacanağının ailesini maddi olarak zor durumda bırakmasını dert ettiği için karısı Kiti’ye babasından kalan evi ablasına vermesi gerektiğini telkin eder.

Niye Dolli ile Stiva’nın evliliğini modern zamanlar üzerinden dikkatinize sunmayı tercih ediyorum?

Kadınların gündelik hayata dahil oluşu, tüketim toplumundan önceki dönemlerde “kadın kadının yurdudur” ilkesiyle yürür. Bu dedikodunun, kıskançlığın olmadığı anlamına gelmiyor elbet. Ama insanlar birbiriyle selamı sıcak tutar, ortak mekanlarda ortak zamanı idrak etmenin psikolojik yükünden bahsetmek söz konusu........

© Yeni Şafak