Tel Aviv’in dağlarında çiçekler açacak mı?

“İzmir’in dağlarında çiçekler açar” sözleriyle başlayan ve İzmir Marşı olarak bilinen ezgi geçtiğimiz günlerde çokça tartışıldı. Güfte ve bestesinin kime ait olduğu bilinmiyor ama bu ezginin aslı “Kafkas Marşı”dır ve Merhum Enver Paşa’ya ithaf edilmiştir. Hikayesi hazindir.

1917 yılında Osmanlı Ordusu birçok cephede vatan savunması yapıyordu. O esnada Rusya’da ihtilal oldu, Moskova’da Bolşevikler idareyi ele aldılar. Rus Ordusu Kafkasya’da işgal ettiği topraklardan çekilmeye başladı. Rusların boşalttığı topraklarda, Erzurum, Kars, Ardahan, Iğdır’da Ermeniler katliama başladılar. Osmanlı Ordusu, mezalimi durdurmak için müdahale etti, Batum’dan Iğdır’a, Nahcivan’dan Muş’a kadar işgal edilmiş topraklar kurtarıldı.

Rus Ordusu’nun çekildiği güney Kafkasya’da Ermeniler, Gürcüler ve Azeriler Transkafkasya Konfederasyonunu kurmuşlardı. Ermeni ve Gürcüler örgütlü ve silahlıydılar. Ermeniler, 1918 yılının Mart ayında, 3 gün içinde, 50 bin Azeri Türkünü katlettiler. Bakü, Bolşevikler ve Ermenilerin işgali altındaydı.

Enver Paşa, Türkiye’nin doğu illerini Ermeni katliamından kurtardıktan sonra başta Azeriler olmak üzere Kafkasya Müslümanlarının imdadına koştu. Lakin Almanya, Osmanlı’nın Kafkasya’ya müdahalesine sert bir şekilde karşı çıkıyordu; müttefikler kendi içlerinde çatışmaya bile başlamıştı. Alman baskısıyla İstanbul’da saray da Kafkasya harekâtını onaylamadı.

Enver Paşa, Libya Cephesi’ndeki kardeşi Nuri (Killigil) Bey’e gayri resmi bir ordu kurma görevi verdi. Nuri Bey paşa yapıldı, ordusuna “Kafkas İslam Ordusu” adı konuldu, Enver Paşa’nın amcası, doğu orduları grup komutanı Halil (Kut) Paşa da bu ordudan sorumlu tutuldu.

Nuri Paşa, Libya’dan hızla Musul’a geldi, Tebriz üzerinden Nahcivan’a varıp Aras Nehri’ni geçti, Zengezur’u aşarak Gence şehrine ulaştı. Osmanlı ordusundan çok sayıda asker de Gence’ye kaydırıldı. Gence’de bayram havası vardı. Azeri gençler hızla eğitimden geçirildi. Nuri Paşa, ordusuyla doğuya, Bakü üzerine yürüdü. Bakü’yü savunmak için İngilizler de Ermenilerin yardımına koşmuştu. Nuri Paşa, ağır zayiat vererek ama kahramanca savaşarak 15 Eylül 1918 sabahı Bakü’yü Ermeni, Rus ve İngiliz işgalinden kurtardı. Azerbaycan........

© Yeni Şafak