menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Irak'ın kuzeyinde Osmanlı’ya isyanlar, Nakşi, Yahudi Barzaniler

19 0
29.03.2026

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları, Suriye, Irak ve İran'daki bölücü yapıları özellikle Barzanileri bu savaşa dahil etmek isterken ülkemizde Sayın Erdoğan'ın, Devlet Bahçeli'nin, Özgür Özel'in birilerine 'hak verme' telaş ve gayreti de devam ediyor.

Geçtiğimiz günlerde Emekli Albay Erdal Sarızeybek'in 'Barzaniler kimdir' başlıklı makalesini okudum.

İlk aklıma gelen soru Sayın Erdoğan ve partisi böyle bir aile, kabile, aşiret ile nasıl olurda dost olur, ortak işbirliğine girişir' sorusu oldu.

Tabi MHP'si, CHP'si çok iyi bildikleri bu zihniyet ile kurulan bu bağa itirazları olmaz, neden milleti bilgilendirmezler' şeklinde nice sorularda aklıma geldi.

Ben Sayın Erdal Bey'in yazısını paylaşayım. Sizlerde sorularınızı hazırlayın:

'ABD'nde görevli Prof. Yona Sabar'ı kaynak gösteriyor ve eski Barzan hakkında bize şu önemli bilgileri veriyor;

"Kuzey Irak'ta asırlardır 'Tat' diyalekti ile konuşan, ticaret ve küçük zanaatlarla uğraşan, birçok kasaba ve köyde sayıları az da olsa bulunan Yahudilere rastlanmakta idi.

Kürtçe konuşan Yahudilerle ilgili ilk ciddî çalışmaları, kendisi de Kürtçe konuşan bir Yahudi olan Kaliforniya Üniversitesi İbranî Dili Profesörü Yona Sabar yapmıştı".

'Haham David'

"Sabar, Tudelali Benjamin ve Haham David'in seyahatnamelerine dayanarak Kürtçe konuşan Yahudilerin tarihî ve etimolojik geçmişleri hakkında bilgi vermişti".

'Irak kuzeyinde Yahudi isyanları'

"Sabar'a göre, Kuzey Irak'ta on ikinci yüzyıl ve sonrasında zaman zaman İbn Duği, David Al-roy ve Menahem gibi Yahudi önderlerin öncülük ettiği ve onların Mesih (kurtarıcı) ilân edildiği Yahudi isyanları görülmüştü".

Barzani hahamları

Ahmet Uçar diyor ki; "Sabar'ın ilginç iddiasına göre bölge Yahudileri daha yoksullar arasında yer alırken, özellikle ünlü Barzani ailesinden gelen hahamlar, Kürdistan'ın birçok yerinde dinî çalışmalar ve eğitim için merkezler kurmuşlardı. Bu dinî merkezler, Mısır ve Filistin gibi uzak yerlerden bile öğrenci kabul ediyorlardı".

'Şeyh Ahmet Barzani'

"Sabar bu ailenin daha sonra ne zaman, Müslüman olduğu konusu üzerinde durmamaktadır. Özellikle Şeyh Ahmed Barzani'nin söz ve tavırları, Barzanî Ailesi ile ilgili sis perdesini yoğunlaştırmakta, özellikle gizli dinî kitapların varlığı, Müslüman, ehl-i sünnet ve Nakşibendî aile görüntüsüyle çelişmektedir'.

Tarihçi Ahmet Uçar bu konuda ajanslara beyanat da verdi

Röportajı 18 Şubat 2003'te Hürriyet Gazetesinde yayımlandı. Uçar bakın ne diyor:

'Mustafa Barzani'nin yıllar sonra kurduğu ilişkiler, hahamlarla, Sallum Barzani ailesi arasındaki ilişkilerin yıllarca sürdüğünü göstermektedir.

Molla Mustafa Barzani, 1950'den beri sık sık ziyaret ettiği İsrail'de her zaman Kuzey Irak kökenli, Kürtçe konuşan bir Yahudi hahamın evinde kalmaktadır: Haham David Gabay.''

Hahamların torunu Barzaniler

"Barzani ailesi ile ilgili ilk iddiaları da Amerika'da yaşayan ve kendisi, Kürtçe konuşan bir Yahudi olmakla kalmayıp bu konuda uzman olan Prof. Yona Sabar'ın bir kitabında rastladım. Prof. Sabar, Barzani ailesinden gelen hahamların bölgede dini çalışmalar yaptıklarını söylüyordu. Bunun üzerine ben, Barzani ailesinin kökenlerini araştırmaya başladım".

Ne buldunuz?

'Bir defa bölgede Barzani adıyla bilinen tek bir aile var. Bu aile, Kuzey Irak'taki Barzan köyünde yaşıyor. Osmanlı Arşivi'nde çalışırken, bu aile ilgili bir belge buldum. Bu belgede, 1855-56 yılında bu köyün mensuplarından Sallum Barzani adlı bir hahamın önce İstanbul'a, arkasından Selanik'e sürgün edildiği belirtiliyor".

Başka bir belge veya delil var mı elinizde?

'Molla Mustafa Barzani, ilk kez 1967 yılında İsrail'e gidiyor. Kendisini kabul eden İsrail Savunma Bakanı Moşe Dayan'a, hediye olarak bir 'Kürt hançeri' ile birlikte, Kerkük petrol rafinelerinin planlarını da getiriyor. Mart 1969'da yapılan bir operasyonda da........

© Yeni Mesaj