Dağ kelimesini bir anahtar kelime olarak ele almamın sebebi, bu kelimenin coğrâfî bir şekli tanımlamak için kullanılmasının ötesinde psikolojik, sosyal, dinî bir anlama sâhip olmasıdır.

“Dağ” deyince aklımıza Kur’ân-ı Kerim’in ilk âyetinin geldiği mağaranın bulunduğu Hira Dağı gelir. Ya da Hz. Musâ’nın On Emri aldığı Sina Dağı’nı hatırlarız.

Dağ, bir güç, kuvvet simgesidir. Hz. Musâ, “Rabbim! Kendini bana göster de sana bakayım!” dediğinde Allah, “Sen beni asla göremezsin! Fakat şu dağa bak; eğer dağ yerinde durabilirse sen de beni görürsün” karşılığını vermiştir. (A’raf, 7/143).

Dağlar, “Biz, kendilerini sarsmasın diye yeryüzüne sapasağlam dağlar yerleştirdik ve şaşırmadan seyahat edip istedikleri yere ulaşabilmeleri için o dağlarda geniş geniş yollar, geçitler açtık.” (Enbiya, 21/31) meâlindeki âyette buyurulduğu gibi birer sınır ve güven emsâlidir. 

Allah, gücü karşısında hiçbir şeyin duramayacağını anlatırken dağların bile yerinden söküleceğini buyurur: “O gün dağları yerlerinden söküp yürüteceğiz ve yeryüzünün dümdüz, çırılçıplak hâle geldiğini göreceksin. Biz bütün insanları mahşerde toplayacağız; içlerinden bir tek kişiyi bile geride bırakmayacağız.” (Kehf, 18/47)

Târihteki en büyük fetih olarak kabûl edilen ve bir çağın açılıp bir çağın kapanması kadar büyük bir öneme sâhip olan İstanbul’un fethinde en etkileyici olaylardan biri Fâtih Sultan Mehmet’in gemileri tepelerden yürütmesidir. Bir mehter marşında bu olay “Bir gün gemiler dağlara tırmandı denizden” sözleriyle anlatılır.

Dağlar, karlı tepeleriyle ulaşılması zor ve büyük hedefleri temsil eder. Karlı dağlar geçit vermez. Ama o karlar eriyerek akmaya başladığında tepelerden gelen sular ovalara bereket getirir.

Birçok coğrâfî bölgenin doğal sınırı dağlardır. Avrupa Yarımadası’nı Avrasya kıtasından ayıran Ural Dağları; Kuzey Avrupa ile Güney Avrupa’yı ayıran Alp Dağları; Kuzey Amerika’daki Rocky Dağları, Güney Amerika’daki And Dağları buna birer örnektir.

Ülkemizdeki dağlardan örnek verelim. Ağrı Dağı, Cilo Dağı, Süphan Dağı, Erciyes Dağı, Uludağ gibi dağlar bozkırın ortasında azametle yükselirler. Birer yanardağ olan bu dağlar, çevrelerindeki toprakları volkanik küllerle bereketli hâle getirmişlerdir. Erciyes Dağı’ndan püsküren küller yüz binlerce yıl içinde Anadolu’daki ilk insan yerleşimleri olarak kabul edilen kaya evlerini ve Kapadokya’nın simgesi olan peri bacalarını........

© Yeni Birlik