Finansın hayatın her alanına sızdığı günümüzde sermaye, bir yatırım aracı olmaktan çıkmış, siyasal iradeyi rehin alan, toplumsal adaleti kemiren ve bireyin bağımsızlığını sessizce tasfiye eden devasa bir vesayet mekanizmasına dönüşmüştür.

Emeğin niteliği ile sermayenin büyüme biçimi arasındaki uçurum, bu adaletsizliği gözler önüne serer. Bediüzzaman Said Nursî’nin Lemaat’ta sunduğu çarpıcı bir tezat bunu özetler: Yerin yüz arşın derinliğinde, kömür madeninde canını ortaya koyarak çalışan bir maden işçisinin bir ayda kazandığı parayı, bir spekülatör ya da faiz çarkını elinde tutan bir bankacı birkaç dakikada kasasına koyabilmektedir.

Bu orantısızlık, yalnızca basit bir gelir farkı değil; ahlâkî bir çöküşün ve kurumsallaşmış bir sömürünün resmidir. Bir tarafta fizikî olarak dünyayı inşa eden, üreten, risk alan ve karşılığında ancak hayatta kalabilecek kadar pay alan gerçek bir emek vardır. Diğer tarafta ise hiçbir değer üretmeksizin başkalarının emeğini kendi havuzunda toplayan küresel finans fonları durur. “Sen çalış, ben yiyeyim” mantığının modern bankacılık aracılığıyla sistemleşmesi, alın terinin haysiyetini zedelerken sermayeyi emeğin efendisi konumuna yükseltmektedir.

Bugün bir merkez bankasının faiz kararının milyonlarca çalışanın ücretinden çok daha fazla konuşulması, bu efendi-hizmetkâr ilişkisinin artık teorik değil gündelik bir gerçeklik olduğunun delilidir.

Toplum, birbirine muhtaç iki temel tabakadan meydana gelir: Varlıklı ve yönetici niteliğindeki “havas” tabakası ile üreten, çalışan geniş halk kesimlerini oluşturan “avam” tabakası. Sağlıklı, huzurlu ve sürdürülebilir bir toplumsal nizamın fıtrî şartı, bu iki tabaka arasında karşılıklı ahlâkî bağların kurulmasıdır. Bu dengenin özü şudur: Havas tabakası avama merhamet ve şefkat gösterecek, avam tabakası da havasa kin ve hasetle değil, hürmetle mukabele edecektir.

Ne var ki faiz mekanizması hayatın merkezine yerleşip........

© Yeni Asya