ARAŞTIRMA: SİYASETTE MUKTESİT MESLEK

Siyaset halkın yönetimidir. İktisatta, adaleti sağlayan orta yoldur. Ekonomide ise ifrat ve tefritten uzak orta yolu takip etmek demektir. Bediüzzaman 1895 Mardin’de Namık Kemal’in hürriyeti anlatan “Rüya”1 makalesini okumuş ve “Siyasetteki muktesit mesleği bana gösterdi”2 demiştir. Siyasette iktisadı meslek haline getiren bir metottan bahsetmektedir. Bu sosyal ve siyasî hayatta asayiş ve emniyeti, huzur ve güveni sağlayan ve her nevi anarşi ve terörü önleyecek olan siyasetteki istikamet yoludur. 

Siyasette muktesit meslek, yüce Allah’ın Kur’ân-ı Kerîm’de “Emrolunduğun gibi dosdoğru ol!”3 fermanında ifade edilen yönetimde takip edilecek istikamet mesleğidir. Hak ve hukuku koruyan ve adaleti sağlayan metottur. Peygamberimizin (asm) ve Hulefa-i Raşidinin takip ettiği meslektir. Bediüzzaman “İstibdat zulüm ve tahakkümdür, meşrûtiyet adalet ve şeriattır. Padişah, Peygamberimizin (asm) emrine itaat etse ve yoluna gitse halifedir; biz de ona itaat edeceğiz. Yoksa, Peygambere (asm)  tâbi olmayıp zulmedenler, padişah da olsalar, haydutturlar”4 buyurarak siyasetteki muktesit mesleği tarif etmiştir. 

Yönetimin iki şekli vardır. Biri hürriyetçi yönetim, diğeri istibdat yönetimidir. İlimden hürriyet ve adalet; cehaletten istibdat ve zulüm doğar. Adalet ve hürriyet ise ancak imanla ve peygambere itaat ile sağlanır. Zira “hürriyet imanın hassasıdır;  adalet de Allah’a ve Resulüne itaat ile sağlanır. 

Yüce Allah Kur’ân-ı Kerim’de “Allah, melekler ve muktesit ilim sahipleri, ondan başka İlâh olmadığına adaletle şâhitlik ettiler. O’ndan başka İlâh yoktur. O, mutlak güç ve kudret, hüküm ve hikmet sahibidir”5 buyurur. “Kıst” kelimesi “ölçü, iktisat, insaf, adalet” anlamına gelmektedir.6 “Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğa duyduğunuz kin sizi adaletsiz davranmaya itmesin. Adaletli olun; bu takvâya daha uygundur. Allah'tan korkun. Şüphesiz Allah yaptıklarınızdan haberdardır”7 ayetinde “Kavvâmîne bi’l-kıst” kelimesi ile iktisada ve adalete riayet etmeyi kapsamaktadır.

Ümmet-i Muhammed “Vasat ümmettir.”8 İktisat orta yolu tutmak, itidal ile hareket etmek demektir. Peygamberimiz (asm) “İşlerin hayırlısı vasat ve istikamet üzere olandır”9 buyurarak ifrat ve tefritten uzak durmamızı ister. “Muksıt” Esmâ-i Hüsnâ’dan birisidir.10 “Yürüyüşte mutedil ol, sesini de kıs”11 ayeti yürüme ve konuşmada iktisadı emrettiği gibi “Elini boynuna bağlayıp cimrilik etme, büsbütün de savurgan olma”12 ayeti de harcamada iktisadın istikametini emreder. 

İktisat ve adaletin karşıtı aşırılıktır. Aşırılık ise zulümdür. Allah her nevi aşırılığı zulüm kabul eder ve yasaklar. Bu sebeple dinde aşırılık yoktur. Peygamberimiz (asm) “Heleke’l-mutenattıûn” yani “Aşırıya kaçanlar helak olurlar”13 buyurur. Ayrıca “Din kolaylıktır. Dini aşmak isteyen kimse, ona yenik düşer. O halde, orta yolu tutunuz, en iyiyi yapmaya çalışınız, o zaman size müjdeler olsun; günün başlangıcından, sonundan ve bir miktar da geceden faydalanınız”14 buyurarak aşırılıktan kaçarak kolaylığı tercih etmelerini istemiştir.

Muktesit Meslek Nedir?

İktisat ve adalete son derece uygun, orta yolu ihtiyar ederek hayatını düzenlemek muktesit mesleği takip etmek olduğu gibi, yönetici makamından olanların hangi makamda olursa olsunlar, adaleti ve iktisadı sağlayacak, aşırıya gitmeyecek, hak sahibine hakkını bihakkın verecek şekilde bir yönetim takip etmesine “Muktesit meslek” denir.

Bediüzzaman Said Nursî hazretlerinin hayatında ölçü olarak........

© Yeni Asya