Her ne kadar çeşitli tahriplerle örselenmeye, duyarsızlaştırılmaya, zayıflatılmaya yani bir manada sağırlaştırılmaya çalışılsa da başarılamamaktadır. Çünkü toplumsal vicdan bir yerlerde hep durur ve bir yerlerde hep bulunur. Fertlerin vicdanı tek başına aldatılabilir, yanıltılabilir ve yanlış yöne sevk edilebilir. 

Toplum vicdanı ise bir araya gelinerek teşkil edilen ve ortak iradeden doğan ortak bir harekettir. Toplum vicdanı sadece kalabalıklar veya genel kitle psikolojisi olarak değerlendirmekte doğru olmayacaktır. Sığ kalabalıklar veya tesir altına alınmış kitleler bir yöne sevk edilebilir. Bu bütünüyle bir toplumun etki altına alındığını göstermez. Çünkü kalabalıklar veya geniş kitleler denilen çoğunluğunun içerisinde onun merkezinde de bir toplumsal vicdan vardır. Yani toplum vicdanı demek çoğunluğa sahip, çoğunluğun görüşü manasını taşımaz. 

Çoğunluğun içerisinde bir azınlıkta toplumsal vicdanın taşıyıcısı ve seslendiricisi olabilir. Onun için toplumsal vicdanın sadece çoğunluk ve sadece kalabalıklar olduğu bir yanılsamadır. Evet,........

© Yeni Asya