Borsa İstanbul’da 16 Eylül’de yaşanan sert satış dalgası, yalnızca hisse senetlerinde meydana gelen olağan bir fiyat hareketi olarak değerlendirilmemeli. BIST 100 endeksinde kayıpların yüzde 6’nın üzerine çıkmasıyla devre kesicinin çalışması, piyasalarda ne kadar hassas bir dönemin içerisinden geçtiğimizi açık biçimde gösterdi. Endeks günü yüzde 5,54 düşüşle 13.122,58 puandan tamamladı. Bankacılık endeksindeki kayıp yüzde 6,38, holding endeksindeki kayıp ise yüzde 6,48 oldu.

Peki borsa neden bu kadar sert düştü?

Benim açımdan olayın merkezinde fon piyasasında ortaya çıkan likidite ve ödeme sorunlarıyla başlayan güven kaybı bulunuyor. Pusula Portföy’ün bazı fonlarında yatırımcıların çıkış taleplerine ilişkin ödemelerin zamanında gerçekleştirilememesi ve temerrüt açıklaması, piyasanın zaten hassas olan psikolojisini bir anda bozdu. Bunun ardından yatırımcıların “Başka fonlarda da benzer sorun yaşanır mı?” endişesine kapılması satışları hızlandırdı.

Borsada fiyat hareketlerinin ekonomik gerçeklerden çok yatırımcı psikolojisi tarafından belirlendiği dönemler vardır. Bence yaşanan son gelişme de bunun önemli örneklerinden biridir.

Çünkü bir yatırımcı satışa geçtiğinde sadece kendi hissesini satmıyor. Özellikle kaldıraçlı işlemler, fon çıkışları, teminat çağrıları ve zarar-kes emirleri devreye girdiğinde satış zincirleme biçimde büyüyebiliyor. Bir hissedeki düşüş diğer hisselerde de satış baskısı oluşturuyor. Böylece başlangıçta sınırlı olan bir sorun, kısa süre içerisinde bütün piyasaya yayılan bir likidite problemine dönüşebiliyor.

Nitekim 16 Eylül’de de buna benzer bir tablo ortaya çıktı. Piyasa açıldıktan sonra satışların derinleşmesiyle birlikte zarar-kes emirlerinin devreye girmesi, düşüşü daha da hızlandırdı. BIST 100 gün içerisinde 12.817 puana kadar geriledi. Endeksin yüzde 6’nın üzerinde değer kaybetmesi üzerine saat 16.04’te devre kesici sistemi çalıştırıldı ve işlemler geçici olarak durduruldu. Yaklaşık 20 dakikalık aranın ardından işlemler yeniden başladı.

Burada devre kesiciyi de doğru anlamak gerekiyor.

Devre kesici, piyasada olağanüstü fiyat hareketlerinin yaşandığı anlarda işlemleri geçici olarak durdurarak panik havasının daha da büyümesini önlemeye yönelik bir mekanizma.........

© Yeni Ankara