Türkiye’yi NATO’ya sokmak isteyen CHP idi

1949 yılında Sovyetler Birliği’ne karşı bir savunma ittifakı olarak kurulan NATO’nun son zirvesi Ankara’da toplandı. Türkiye böylesine itibarlı bir zirveye ev sahipliği yapmak suretiyle hem NATO ülkeleri nezdindeki hem de uluslararası politikadaki yerini sağlamlaştırmış oldu.    

Bu arada afişlere neden NATO/OTAN diye yazıldığını siz de benim gibi merak ettiniz mi? NATO Kuzey Atlantik Anlaşması Teşkilatı’nın İngilizcesi, OTAN ise Fransızcasıymış. Kurulurken Fransa ısrar etmiş ve dilinin NATO’nun logosunda geçmesini temin etmiş.  

Türkiye’nin NATO’ya girişi Demokrat Parti döneminde gerçekleşmiş olsa da CHP daha önce girmek için müracaat etmiş ama “Türkiye gibi Müslüman bir ülkenin özgür devletlerin Hıristiyan demokratik topluluk idealini zayıflatacak olması” gerekçesiyle reddedilmişti. 

Hikâye şöyle (Baskın Oran’ın derlediği Türk Dış Politikası, cilt 1, İletişim: 2015, s. 541-545’ten aktarıyorum):

17 Mart 1948’de İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’un imzaladığı Brüksel Antlaşmasının ardından önce Batı Birliği Savunma Teşkilatı (WUDO) kurulmuştu. 4 Nisan 1949’da ise ABD, Kanada, İtalya, Danimarka, Norveç, Portekiz ve İzlanda’nın katılmasıyla NATO adını alan Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı 24 Ağustos 1949’da resmen kurulmuş oldu. Türkiye ile Yunanistan’ın NATO’ya dahil olması ise 1952’de gerçekleşti (Almanya ve İspanya’dan bile önce).

Brüksel Antlaşmasının imzalanması Stalin’in tehdidi altında korkulu günler geçiren Türkiye’de büyük bir sevinç........

© Yeni Akit