www.yildirimkoc.com.tr

Toplu iş sözleşmesinin önemli hükümlerinden biri, bu sözleşmenin kimlere uygulanacağıdır. İşverenlerin genel eğilimi, mümkün olduğunca çok kişiyi, özellikle de büro personelini, teknik personeli ve ustabaşı gibi görevlileri, sözleşmenin kapsamı dışına çıkarmaktır. Birçok işyerinde bu kadrolarda çalıştırılanlara, yanlış bir biçimde, “memur” denmektedir. Halbuki özel sektör işyerlerinde çalışan herkes işçi statüsündedir. “Memur”, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre kamu kesiminde çalıştırılanların statüsüdür. Esasında toplu sözleşme kapsamında olmak ile sendika üyesi olmak arasında bir ilişki yoktur. Toplu sözleşme kapsamı dışında olan ücretliler de (işveren vekilleri dışında) isterlerse sendika üyesi olabilirler. Ancak genel eğilim, toplu sözleşme kapsamı dışında kalan personelin sendikaya üye olmaması yönündedir. Toplu sözleşmeden yararlanmayacak kişi, sendikaya üye aidatı ödemek istemez. Böylece kapsam dışı personel sayısının artırılması işyerinde sendikayı zayıflatan bir etki yaratır.

Örneğin, Kristal-İş Sendikası ile Cam İşveren Sendikası arasında bağıtlanan ve 2022-2023 döneminde yürürlükte kalan toplu iş sözleşmesine göre, kapsam dışı personel aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:

“Bu toplu iş sözleşmesi 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununa göre işveren veya işveren vekili sayılanlar dışında, işçi sendikası üyelerini kapsamı içine alır.

“Ancak, işyerinde çalışan müdürler, mühendisler, teknisyenler, ustabaşılar, büro memurları, serbest meslek erbabı (avukat, mühendis, mali müşavir gibi), personel puvantörleri, işverenin sırlarına vakıf olabilecek personel (makam şoförü, kurye), genel müdür odacısı bu sözleşmenin kapsamı dışındadır.”

BASS Sendikası ile Vakıflar Bankası arasında bağıtlanan ve 2023-2025 döneminde yürürlükte kalan toplu iş sözleşmesine göre, kapsam dışı personel aşağıdaki kadrolarda çalışanlardır:

“Genel müdür, Genel Müdür Yardımcıları, Teftiş Kurulu Başkanı, Baş Hukuk Danışmanı, Başkanlar, Bölge Müdürleri, Koordinatörler, Baş Hukuk Danışman Yardımcısı, Yönetici Hukuk Danışmanı, Hukuk Danışmanları, Hukuk Danışman Yardımcıları, Müdürler veya Müdürlük görevini yürütmek üzere görevlendirilenler, Bağlı Şube Müdürlüğü görevi verilenler, Teftiş Kurulu Başkan Yardımcıları, Baş Müfettiş, BT Baş Müfettişi, Müfettiş, BT Müfettişi, Müfettiş Yardımcıları, BT Müfettiş Yardımcısı, Teknik Müdür, Yurtdışı şubelerde çalışanlar, Avukatlar ve Sağlık Görevlileri (hemşire unvanlılar hariç) ile Bilişim Teknolojileri (BT) Görevlileri unvan grubunda çalışan tüm personel bu sözleşmenin kapsamı dışındadır.”

Birçok işyerinde işçi statüsünde olmasına karşın, uygulanan toplu iş sözleşmesi nedeniyle sendikaya üye olsalar bile toplu iş sözleşmesinden yararlanamayan kişilerin toplam çalışanlara oranı yaklaşık yüzde 25’tir. Diğer bir deyişle, kapsam dışı bırakılan işçilerin toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmesi durumunda sendikanın işyerindeki üye sayısında önemli bir artış olacaktır. 

Kapsam dışı personel de işyerinde çalışan işçi sayısına dahildir. Buna göre, işyerinde örgütlü sendikanın yetki alabilmesi için gerekli çoğunluğun belirlenmesinde kapsam dışı personelin........

© Veryansın TV