Τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν τον συντάκτη τους, χωρίς να συμπίπτουν κατ' ανάγκη με την άποψη του Tvxs.gr

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (TN), πέρα από τη συμβολή της στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και της λειτουργίας του ενεργειακού συστήματος, αναδεικνύεται και σε νέο μεγάλο καταναλωτή ενέργειας, με ουσιώδεις επιπτώσεις στα δίκτυα, στις αγορές και στην κοινωνική κατανομή του κόστους ενέργειας.

Το παρόν άρθρο μετατοπίζει τη συζήτηση για τη σχέση ΤΝ και ενέργειας από τη διάγνωση του προβλήματος στη ρύθμισή του. Βασικό επιχείρημα είναι ότι η ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων (data centers) δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ουδέτερη ψηφιακή επένδυση, αλλά πρέπει να υπαχθεί σε σαφείς όρους ενεργειακού, χωροταξικού και κοινωνικού σχεδιασμού. Το ερώτημα δεν είναι συνεπώς αν η χώρα θα φιλοξενήσει τέτοιες υποδομές, αλλά με ποιους κανόνες, ποια προτεραιότητα και ποια ανταπόδοση προς την κοινωνία.

Ρύθμιση: ευρωπαϊκή και εγχώρια εμπειρία

Η Ελλάδα διαθέτει ήδη ειδικό θεσμικό πλαίσιο για τα data centers, καθώς ο Ν. 5069/2023 ρυθμίζει τους όρους δόμησης, τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης και τις σχετικές χωροταξικές και πολεοδομικές παραμέτρους. Αυτό όμως δεν συνιστά ακόμη ολοκληρωμένη δημόσια στρατηγική.

Η χώρα εξακολουθεί να στερείται ενός ενιαίου πλαισίου πολιτικής που να συνδέει data centers, ενέργεια, χωροταξία, υδατικούς πόρους και βιομηχανική πολιτική, την ώρα που σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν ήδη θεσπιστεί υποχρεώσεις συστηματικής αναφοράς για την κατανάλωση ενέργειας, νερού και βασικών δεικτών βιωσιμότητας των μεγάλων data centers.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο, μάλιστα, δεν περιορίζεται πλέον στη συλλογή στοιχείων, αλλά κινείται προς αυστηρότερα κριτήρια ενεργειακής αποδοτικότητας και χρήσης πόρων.

Η προσέγγιση αυτή βρίσκεται στον αντίποδα της ισχύουσας πρακτικής στη χώρα μας που εξαντλείται σε μια αποσπασματική αδειοδότηση επιμέρους έργων, χωρίς επαρκή εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων και ιεράρχηση των προτεραιοτήτων πολιτικής. Η εμπειρία της Ιρλανδίας δείχνει ότι το κράτος είναι εφικτό και αναγκαίο να διαδραματίσει ενεργό ρόλο σχετικά με τους στόχους και τους όρους ανάπτυξης υποδομών στο πλαίσιο του χωροταξικού του σχεδιασμού.

Από την άνευ όρων προσέλκυση επενδύσεων στην αδειοδότηση με όρους βιώσιμης ανάπτυξης

Η συζήτηση δεν πρέπει να εξαντλείται στο αν τα data centers φέρνουν επενδύσεις, αλλά με ποιους όρους υλοποιούνται, αν αυτοί συνάδουν με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης και δίκαιης ενεργειακής μετάβασης και ποιο μέρος του κόστους τους μετακυλίεται στο σύστημα και στην κοινωνία.

Υπενθυμίζεται ότι οι επενδύσεις νέας γενιάς που έχουν ανακοινωθεί στην Ελλάδα θα μπορούσαν, να φτάσουν εγκατεστημένη ισχύ περίπου 533 MW και να καταναλώνουν σε ετήσια βάση ηλεκτρική ενέργεια ισοδύναμη σχεδόν με το 7% της σημερινής κατανάλωσης της χώρας.

Τέτοια επίπεδα δεν συνιστούν επομένως μια αμελητέα  κατανάλωση, αλλά ένα νέο δεδομένο που αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα του ενεργειακού σχεδιασμού της χώρας και τη........

© TVXS