“Makineler, Binbir Gece Masalları’ndaki lamba cini gibidir. Sahibi için güzel ve yararlı; düşmanları için çirkin ve tehlikeli...”

Yukarıdaki kısa alıntı, sayıları çok nadir olan merhametli İngilizlerden biri, filozof Bertrand Russell’ın Sorgulayan Denemeler adlı kitabından. 1928’de basılan bu kitap, 1995’de TÜBİTAK tarafından tercüme edilip yayımlandı. Bende sarı kapaklı 1997 baskısı mevcut.

Russell’ın bu satırları yazdığı dönemden yalnızca altı sene önce, yani 1922’de ilk yalan makinesi deneyleri William Moulton Marston, Elizabeth Holloway ve Olive Bryne tarafından gerçekleştirildi. Bu ilk deneyin üzerinden Holloway’ın ömrü kadar bir süre geçmişken, 2022’de ilk yapay zekâ uygulaması ChatGPT piyasaya sürüldü. Holloway 100, Bryne 86 yaşına kadar yaşadı. Marston ise neredeyse onların yarı ömründe, 53’ünde terki dünya eyledi.

Yalan makinesinden yapay zekâya, kasaturadan kuantum fiziğine, insandan makineye doğru bireyin ve devletin son yüzyıllık tekâmülüne bile baksak insanlar ve devletler açısından belki de tarihin en kritik evresinde olduğumuzu söyleyebiliriz. Devletler harici yeni bir güç merkezi oluştu: Küresel sermaye. Parayı kontrol ediyordu, şimdi bilgiyi yapay zekâ ile kontrol etmek istiyor, sonraki aşama robot ordulardan müteşekkil yeni bir küresel gladyo sistemi kurmak. Burada Russell’ın alegorisine geri dönelim. Yapay zekâ, kimin için bir lamba cini? Elbette kapitalist üreticileri için... Ama bireyler ve devletler için daha şimdiden astarı yüzünden pahalıya gelmeye başladı.

YAPAY ZEKÂ İŞ GÜCÜ DÜŞMANI

2022’yi milat kabul edersek yapay zekâ teknolojisi, hayatımıza doğrudan gireli dört sene oldu. Gençler YZ’den bilgi, yetişkinler para, yaşlılarsa sağlık istiyordu. Ne var ki henüz ne bilgi ne para ne de sağlık konusunda insanlık olarak YZ’den bir şey kazanmış değiliz. Para kazandırmıyor;........

© Türkiye