Mutfak kültürümüzün derinliğini anlamak için kadınlığın ve anneliğin tarihine bakmak şart. Anadolu’nun muhteşem lezzet reçinesini oluşturan anneler, binlerce yıllık mirası her gün mutfaklarında yeniden doğuruyor.

Kimi araştırmacılar, Selçuklu devrinde geçen Anadolu efsanesinde kelimenin kökenini Türkçe “ana” ve “dolu” sözcükleriyle açıklar. Kybele ise Anadolu kökenli ana tanrıça olarak bilinir. Anadolu’daki ana tanrıça kültünün Neolitik Dönem’e kadar uzandığı, en önemli özelliğinin ise analık ve bereketi simgelemesi olduğu kabul edilir. Bu kısmı tarihçilere bırakmak gerekir; böyledir ya da değildir bilemem ama mantıklı geliyor.

Coğrafyaların temsilinde çoğu zaman “ana” tasviri kullanılır. Çünkü insanın dünyaya gelişinden itibaren hayatın en temel kaynağı annedir. Doğuran, büyüten, koruyan, öğreten, besleyen ve sınırsız şefkat sunandır. Anneler, tıpkı ‘Toprak Ana’ gibi vazgeçilmezdir. Ana, geleneğin kadim bilgisini yaşadığı dünyaya ve geleceğe taşır; onu yeniden yorumlar. Özetle yeniyi hakkıyla bilmenin sırrı geçmişte saklıdır. Yeni olmak, eskinin içindeki özü bulabilmektir.

Geçmiş zaman alışkanlıklarını yaşatmak ve yorumlamakla oluşan bu birikim, anneler için mutfakta somutlaşır. Millî mutfağımızın zenginliklerini gün yüzüne çıkaran da şüphesiz evlerimizin mutfaklarıdır. Mekânları var eden insanlarsa, mutfakları var edenlerin de anneler olacaktır.

EN ÖNEMLİ AKTÖR ONLAR

Anneler gelenekten beslenir ve geleneği anneler oluşturur. Bu döngü, mutfaklarda kesinlikle bir kültür olarak anlaşılmalıdır. Anneler, toplumdaki diğer tüm olgular gibi mutfak geleneklerini de yaşatır ve kendilerinden sonrakilere aktarır. Onların mutfaktaki gücü; geleneği, orijinal olanı yaşatma ve yeniden yakalama isteğinden kaynaklanır. Birçok alanda olduğu gibi mutfağın da en önemli aktörü onlardır.

Bir lezzetin derinliğini anlamak, çoğu zaman ancak yıllar sonra özlenen tatları hatırladıkça mümkün olur. Dünyadaki mutfakların farklı dönemlerdeki referans noktalarını anlayabilmek için kadınlığın ve anneliğin tarihine bakmak gereklidir diye düşünüyorum.

ZENGİNLİK VE DERİNLİK

Bilinen on dört bin yıllık kültürlerin ve uygarlıkların coğrafyası olan Anadolu’yu konuşabilmek için Anadolu kadınını........

© Türkiye