Büyük insansı maymunlar arasında, bu belirgin tercihe sahip tek tür *Homo sapiens*tir. Yeni bir çalışma, bunun muhtemel iki nedenini öne sürüyor.

Bu, insan evriminin en şaşırtıcı özelliklerinden biridir: Kültür, köken veya tarihsel dönem fark etmeksizin 2020 tarihli bir meta-analizin de ortaya koyduğu üzere tüm insanların neredeyse yüzde 90’ı sağ elini kullanmayı tercih etmektedir. Vücudun bir tarafının bu denli belirgin bir baskınlık sergilemesi durumu, başka hiçbir primat türünde görülmez. Büyük insansı maymunlar ve diğer maymunlar nesneleri kavrarken, alet kullanırken ya da tırmanırken bireysel tercihler gösterseler de, insanlarda görülen kadar belirgin bir örüntü sergilemezler.

Araştırmacılar onlarca yıldır, özellikle insanların neden bu denli güçlü bir sağ el tercihi sergilediğini açıklamaya çalışmaktadır. Genler, beyin yapısı, dil gelişimi ve sosyal iş birliği, olası nedenler olarak tartışılmıştır. Oxford Üniversitesi’nden yeni bir çalışma ise cevabın evrimde çok daha derinlerde yattığını; yani dik yürüme eyleminde ve insan beyninin olağanüstü büyümesinde gizli olduğunu öne sürüyor.

41 primat türü incelendi

Çalışma, Oxford Üniversitesi Antropoloji ve Müze Etnografyası Okulu’ndan evrimsel antropolog Thomas Püschel’in liderliğinde yürütüldü ve yakın zamanda *PLoS Biology* dergisinde yayımlandı. Püschel; Reading Üniversitesi’nden Rachel Hurwitz ve evrimsel biyolog Chris Venditti ile birlikte, toplam 41 primat türüne mensup 2.025 bireye ait verileri analiz etti.

Üç araştırmacı, davranışsal verileri evrimsel soyağaçlarıyla birleştirdi ve el tercihinin kökenlerine ilişkin çeşitli hipotezleri test etmek için istatistiksel modeller kullandı. İncelenen faktörler arasında alet kullanımı, beslenme düzeni, vücut büyüklüğü, yaşam alanı, sosyal yapı, beyin hacmi ve hareket biçimi yer alıyordu.

Şaşırtıcı derecede net bir sonuç

Elde edilen sonuç Püschel ve ekibini de şaşırttı. Başlangıçta insanlar, sağ el kullanımındaki baskınlık açısından benzeri görülmemiş bir istisna gibi görünüyordu; zira başka hiçbir primat türünde buna kıyaslanabilecek bir durum söz konusu değildi. Ancak modellere iki kritik faktör beyin........

© Turkish Forum