Tarımsal ürünlerin hasadı esnasında ürün kaybını kabul edilebilir oranlara azaltabilsek ya da bu kaybı engelleyebilsek, milyarlarca liralık kaybı önleyeceğimizi biliyor muydunuz? 

Hiç duydunuz mu, duyuran var mı?

Bakanlık bu takibi yapabiliyor mu?

Peki, hasattan sonra tüketiciye ulaşana kadar ürün kaybını ve tüketirken israfı engellesek, ülkemizde ve çevre ülkelerde hatta dünyada aç insan kalmayacağını biliyor muydunuz? 

Yozgat-Sorgun Eymir Kasabasında dekara 20 kg buğday ekiliyor ve 300 kg ürün hasat ediliyor. Benzer özelliklere sahip Sorgun Doğankent Kasabasında yine dekara 20 kg buğday ekilip, 500 kg ürün elde ediliyorsa (aynı ilçe, aynı toprak yapısı, aynı ekipman benzer olarak düşündüğümüzde) sözü edilen Sorgun Eymir Kasabasında dekarda 200 kg dane kaybı var demektir. Yani dane kaybı bu tarlada net yüzde 40’dır.

Genel bir bakış açısıyla yaklaşıldığında tohumun tarlaya ekiminden pazara satılmasına kadar her noktada tane kaybı söz konusudur. Hasatta biçerdöverlerin neden olduğu tane kaybı bunların sadece bir bölümünü temsil etmektedir.

DANE KAYBINDA TEKNİK OLARAK KABUL EDİLEBİLİR SINIR YÜZDE 2

Ülkemizde hasat ve hasattan sonra yaşanan kayıplar, ürüne göre değişmekle birlikte yüzde 5-15 ile yüzde 15-50 oranları arasında değişmektedir. Biçerdöverlerle yapılan hasatta insan ve makine hatalarından kaynaklanan nedenlerle dane kayıpları olması kaçınılmazdır. Ancak bu kayıpların “teknik olarak kabul edilebilir azami sınırı yüzde 2’dir.”Kontrollerde bu oranın yüzde 3’ün üzerine çıkması operatörün uyarılmasını gerektirir. Dane mısır hasadında kabul edilebilir kayıp aralığı yüzde1-2 arasında. Ayçiçeği ve Soya ’da ürün değerleri göz önüne alınarak limitler genellikle yüzde 2 civarında kabul edilir.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, ülkemizde biçerdöverlerin yüzde 49,43’ü 10 yaş üzerinde olduğu da bilinerek:

Sizce bu kabulün doğruluk oranı nedir? 

Hangi eğitim (?) hangi kontrol (?) sonucu bu kanıya varılmıştır?

Dane kayıpları, teknik olarak kabul edilebilir azami sınırı yüzde 2 olarak kabul ettiğimiz hâlde neden dane kayıplarını hesaplarken yüzde 1 olarak almayı tercih ediyoruz? Dane kaybı ile ilgili hesaplamalarda ya çok iyi niyetliyiz ya da öyle gösterilip, böyle hesaplanması mı gerekiyor (?) Peki, yüzde 1 değil de ya yüzde 8 ‘ise (?) Yüzde 10 olmadığını net olarak söyleyebilir misiniz?

HASAT-HARMANIN YÜZDE 5’İ ÜRÜN SAHİBİNİN KENDİ BİÇERDÖVERİYLE YAPILMAKTA

Ülkemizde hasat-harmanın yaklaşık yüzde 80-90’ı kendi yürür biçerdöverlerle yapılmaktadır. Bunun da en fazla yüzde 5’i ürün sahibinin kendi biçerdöveriyle hasat edilmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2025 verilerine göre; toplam 21 bin 116 adet biçerdöver bulunmaktadır. Bu sayısının 5 bin 290 adedi 0-5 yaş grubunda, 5 bin 338 adedi 6-10 yaş grubunda, 5 bin 124 adedi 11-20 yaş grubunda iken 5 bin 314 adet biçerdöver 20 yaş ve üzerindedir.

Tahıl hasadının yüzde 80-90’ının biçerdöverle yapıldığı göz önüne alınırsa: 2025 yılı Türkiye geneli ortalama aldığımızda dekara yaklaşık 250-325 kg arasında verim elde edilmişti. Dekara ortalama 300 kg buğday olduğunu kabul edip yüzde 2’lik tane kaybı sonucudekarda;6 kg buğday tarlada kalıyor veya kayboluyor. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından 2025 yılı için açıklanan taban alım fiyatı 1 kg buğday için 13,50 TL (ton başına 13.500 TL) olarak belirlenmişti. 2025 yılı fiyatları ile yaklaşık (6 x 13,50 TL) 81 TL/da parasal kayıp meydana geldi. TMO 2026 yılı Buğday........

© Türkgün