Türkiye uzun yıllar boyunca genç nüfus avantajından söz etti. Ekonomik büyüme tartışmalarında, sosyal güvenlik sisteminde ve kamu maliyesinde bu avantajın önemli bir rol oynadığı kabul edildi. Ancak artık demografik tablo değişiyor. Doğurganlık oranları düşüyor, ortalama yaşam süresi uzuyor ve Türkiye giderek yaşlanan ülkeler sınıfına giriyor.

OECD, 2 Haziran 2026 Salı günü “OECD ülkelerinde nüfus yaşlanmasının vergi gelirleri üzerindeki etkisi”isimli bir çalışma raporu yayımladı. Rapor, bu dönüşümün sadece emeklilik ve sağlık harcamalarını artırmakla kalmadığını, vergi tabanını da yapısal olarak daralttığını ortaya koyuyor. 

OECD’ye göre sorun, emeklilerin sayısında değil

Kamuoyunda yaşlanma denildiğinde genellikle emekli sayısındaki artış akla geliyor. OECD ise farklı bir noktaya dikkat çekmekte.

Vergi gelirlerinin önemli bir bölümü çalışma çağındaki nüfus tarafından üretiliyor. Rapora göre toplam vergi gelirlerinin yaklaşık dörtte üçü çalışma çağındaki bireylerden tahsil edilmektedir. Vergi ödeme kapasitesi özellikle orta yaşlarda zirveye ulaşıyor. Buna karşılık emeklilik sonrasında kişi başına ödenen vergi miktarı belirgin biçimde azalıyor.

Bu nedenle nüfus yaşlandıkça ortaya çıkan temel sorun, yalnızca emekli sayısının artması değil; yüksek vergi katkısı sağlayan çalışma çağındaki nüfusun toplam nüfus içindeki payının azalmasıdır.

OECD’nin simülasyonları, mevcut vergi yapıları değişmezse OECD genelinde vergi gelirlerinin GSYH’ye oranının 2060’a kadar ortalama yaklaşık 1 puan gerileyebileceğini, bazı ülkelerde ise düşüşün 2 puanı aşabileceğinigösteriyor. Türkiye ise bu kategoridedir.

Emekli gelirlerinin vergilendirilmesinde kritik husus

Raporda Türkiye’ye ilişkin önemli bir değerlendirme, emekli gelirlerinin vergilendirilmesi bağlamında yapılmış.

OECD’ye göre çalışanlar ile emekliler arasındaki efektif vergi yükü farkının yüksek olduğu ülkelerde, emekli gelirlerinin düşük vergilenmesi veya tamamen istisna edilmesi vergi tabanını daraltabiliyor. Türkiye bu grupta yer alan ülkeler arasında sayılmaktadır. Bu durum teknik bir ayrıntı gibi görünse de yaşlanan toplumlarda önemli bir etki yaratmaktadır: çalışma hayatında vergi ödeyen bireyler emeklilikle birlikte büyük ölçüde vergi dışı kalmakta ve emekli nüfus arttıkça bu yapı, toplam vergi tabanını daraltıcı bir etki oluşturmaktadır.

OECD’nin bu raporda ulaştığı temel netice ise şudur: Emekli gelirlerinin tamamen vergi dışı bırakıldığı sistemler, yaşlanmanın mali etkilerine karşı daha kırılgan hale........

© T24