İki hafta önceki Rolling Stones yazım hakkında sizlerden aldığım yorumlardan çok etkilendim. Çevremizdeki dünya yanarken rock’n’ roll dinlemek pek çok okuyucuya bir terapi gibi gelmiş. Bana “Köy yanar, kahpe taranır” mesajını gönderen okuyucuma tarayacak fazla saçım ve kahpelikle işim olmasa da ayrıca teşekkür ederim.

Önceki yazımda sizler için seçtiğim yedi parçanın bu üretken süper grubu temsil etmekte yetersiz kaldığı inancıyla bugün size yedi yeni klasik Rolling Stones parçasından söz etmek ve linklerini paylaşmak istiyorum. Parçaların başarılı bulduğum değişik versiyonlarını da yazının sonunda bulabilirsiniz.

The Rolling Stones: Jumpin’ Jack Flash (1968)

Jumpin’ Jack Flash’in açılışı rock müzik tarihinin en meşhur girişlerinden biridir. O gitar riff duyulduğu anda vücut kendiliğinden kıpırdanmaya başlar. Parça 1968 yılında dünya tam anlamıyla altüstken yayınlanır. Bu şarkı aynı zamanda bir grubun yeniden doğuşunun hikayesidir.

Stones 1967'de yayınlanan Their Satanic Majesties Request ile psikedelik akıntıya kapılır, ancak eleştirmenlerden bekledikleri ilgiyi göremez. Bunun üzerine grup köklerine, o kirli ve ham blues sound'una geri dönme kararı alır. İşte Jumpin' Jack Flash bu geri dönüşün savaş çığlığıdır.

Şarkının kalbinde Keith Richards'ın yarattığı unutulmaz gitar riff'i yatar. Bu riff o kadar etkileyicidir ki sanatçının kendi deyimiyle “Şarkıda fazladan bir turbo vites var. Riff kendi kendini çalmaya başlıyor”.

Jumpin' Jack Flash'ın sözleri ilk bakışta bir dizi felaketin sıralanışı gibi görünür. “Bir çapraz ateş kasırgasında doğdum”, “dişsiz, sakallı bir kocakarı tarafından büyütüldüm”, “boğuldum, ölüme terk edildim”, “başımdan bir kazıkla taçlandırıldım”. Ancak şarkının sihri bu kasvetli imgelerin nakaratla olan zıtlığında gizlidir: “Ama artık her şey yolunda, aslında bu harika bir şey!”

Dünyanın en iyi frontman’i Mick Jagger’in yorumuyla bu tezat şarkıyı bir mağdurun ağıtı olmaktan çıkarıp bir hayatta kalma marşına dönüştürür. Sözlerdeki Jack Flash karakteri tüm bu işkencelerden geçmiş ama yılmamış, hatta bu acıyı enerjiye dönüştürmüş biridir. Bu karakter aslında hepimizin içindeki hayatın tüm darbelerine rağmen nihilist bir coşkuyla zıplamaya devam eden çocuktur.

Şarkı yayınlandığı anda hem İngiltere hem de ABD listelerinde zirveye oturur. Rolling Stones’un konserlerde en çok seslendirdiği şarkı olan Jumpin’ Jack Flash, Martin Scorsese'nin Mean Streets filminde Robert De Niro'nun bara giriş sahnesinde çalınır ve inanılmaz bir atmosfer yaratır.

Jumpin' Jack Flash tüm zamanların en iyi rock şarkılarından biridir.

The Rolling Stones: Wild Horses / Vahşi Atlar (2012)

Rolling Stones’un 1971 çıkışlı Sticky Fingers albümünde yer alan Wild Horses kırılganlık ve özlem üzerine yazılmış güzel bir rock baladıdır.

Keith Richards şarkıyı henüz bebek olan oğlu Marlon'dan turneye çıkmak için ayrılmak zorunda kaldığında ona duyduğu özlemle yazar. O ünlü nakarat “Vahşi atlar bile beni çekip götüremez” bir babanın çocuğuna duyduğu bağlılığın bir ninnisi olarak doğar. Richards'ın bu içten sözü Mick Jagger'ın kaleminde daha derin bir boyut kazanır, kişisel bir vedanın ötesine geçip evrensel bir ayrılık, pişmanlık ve sevgi marşına dönüşür.

Parçada hem sadakat hem de çaresizlik vardır. Aşkın, dostluğun ya da bağlılığın bazen ne kadar güçlü olduğunu ama yine de hayatın insanları farklı yönlere sürükleyebildiğini anlatır.

Müzikal anlamda Wild Horses Stones hayranlarının alışkın olduğu ham enerjiden oldukça uzaktır. Alabama'da kaydedilen şarkı country ve folk tınılarının rock ile kusursuz bir birleşimini sunar. Akustik gitarların içten tınısı ve eski usul honky tonk piyano şarkıya nefes alacak bir alan yaratır. Şarkıyı unutulmaz kılan bu enstrümanların yarattığı boşlukta Jagger'ın sesidir. Her kelimede çatlayan bir duygu seli hissedilir. Jagger’in sesi savunmasız, içten ve ironiden uzaktır.

Wild Horses’ın sözleri dinleyeni derin bir yolculuğa çıkarır. “Çocukluk yaşantısı kolaydır” dizesiyle başlayan şarkı masumiyetten olgunluğa, kaybedilen inançlardan dökülmesi gereken gözyaşlarına uzanan bir hikaye anlatır.

Şarkının en çarpıcı sözlerinden biri “Bırak da öldükten sonra yaşayalım” dizesidir. Bu söz bir vedanın ötesinde, ölümlülüğe ve ötesindeki birleşmeye dair neredeyse mistik bir umut taşır.

Wild Horses’ı bu kadar özel kılan kesin bir anlamının olmayışıdır. Kimi dinleyici bu şarkıda bir babanın çocuğuna olan bağlılığını, kimi terk eden bir sevgiliye duyulan öfkesiz kabullenişi, kimi de ölümden sonraki hayata dair bir umut ışığını duyar.

The Rolling Stones: Honky Tonk Women (2016)

1969 yazında Keith Richards ve Mick Jagger Brezilya'da bir çiftlikte tatil yaparken ayaklarını korkuluklara uzatıp kovboyları izleyerek bir şarkı yazmaya başlarlar. İlk versiyon Country Honk adlı bir country şarkısıdır. Ancak Londra'ya döndüklerinde bu melodi bambaşka bir varlığa dönüşür.

Ortaya çıkan yapıt Memphis ve Chicago blues'unun yalın ve karanlık enerjisiyle dans pistini aleve veren bir ritmin birleşimidir. Şarkı prodüktör Jimmy Miller'ın inek çanı vuruşlarıyla dengede durmayan ama belki bu yüzden büyüleyici olan bir karakter kazanır.

Şarkının büyüsü kusursuzluğunda değil, aksine kusurlarının yarattığı o muhteşem salınımda yatar. Charlie Watts bateriye geç girer, tempoda iniş çıkışlar vardır. Bill Wyman'in bası ilk nakarata kadar bekler. Ama tüm bu öğeler şarkıya doğal bir ritim sağlar.

Bir müziksever şöyle yazar: "Kimin söylediğini bilmeseniz, siyahi bir grup sanırsınız".

Şarkının sözleri görünenden daha karmaşıktır ve sansürü aşmak için değişik metaforlar kullanır. Mick Jagger, Memphis'te, New York'ta ve Paris'te tanıştığı kadınlardan söz eder. Memphis’te cin kokan bir barın kraliçesiyle beraber olduğunu ima eder.

Şarkının yayınlandığı gün Brian Jones havuzunda ölü bulunur ve parça ertesi gün Hyde Park'taki büyük konserde 20 yaşındaki Mick Taylor’la ilk kez çalınır. Honky Tonk Women eski Stones'un vedası ve yeni Stones'un doğuşu olur.

The Rolling Stones: You Can’t Always Get What You Want / İstediğini Her Zaman Elde Edemezsin (1968)

Rolling Stones’un süper albümü Let It Bleed’in açılışını yapan You Can't Always Get What You Want grubun müzikal olgunluğa ulaştığı dönemin en görkemli eserlerinden biri olarak kabul edilir.

Şarkı rock tarihinin en etkileyici girişlerinden biriyle, Londra Bach Korosu’nun söylediği koro bölümüyle başlar. Bu dramatik açılış adeta epik bir sahne perdesi gibi yükselir. Ardından gitarlar, piyano ve ritim bölümü devreye girer. Müzik giderek büyür, genişler ve bir hikâye anlatmaya başlar.

Şarkının çarpıcı yönlerinden biri sözlerindeki bilgeliktir. Mick Jagger ve Keith Richards burada gençliğin hayalleri ile hayatın gerçekleri arasındaki o tanıdık gerilimi anlatır. Nakarat rock tarihinin en unutulmaz cümlelerinden birini içerir:

“İstediğini her zaman elde edemezsin... Ama denersen bazen ihtiyacını bulursun”.

Bu sözler bir yaşam felsefesidir. İnsan arzularının sınırsızlığı ile gerçek dünyanın sınırları arasındaki dengeyi basit ama derin bir şekilde yansıtır.

Parça müzikal açıdan olağanüstü bir yapıdadır. Akustik gitarın sıcaklığı, piyano dokunuşları ve koral düzenleme şarkıya dramatik bir atmosfer kazandırır. Şarkı ilerledikçe müzik büyür, sonunda rock, gospel ve folk etkileri bir araya gelerek görkemli bir finale dönüşür.

Rolling Stone dergisinin Tüm Zamanların En İyi 500 Şarkısı listesinde 100. sırada yer alan parça Jagger'ın kendi deyimiyle çok iyi bir melodiye, çok iyi orkestra dokunuşlarına ve herkesin eşlik edebileceği bir nakarata sahiptir.

Bence parça Beatles'ın Hey Jude veya Simon & Garfunkel'ın Bridge Over Troubled Water gibi parçalarıyla aynı kefededir ve yaralı kalplere bir merhemdir.

The Rolling Stones: Start Me Up / Beni Çalıştır

Start Me Up, Rolling Stones’un 1981 tarihli Tattoo You albümünden çıkan ve grubun enerjisini saf rock formunda damıtan bir başyapıttır. Rock müziğin kalbini çalıştıran bir marş, bir motor sesi, bir elektrik kıvılcımıdır.

Şarkı daha ilk saniyelerde Keith Richards’ın o ünlü gitar riffiyle dinleyiciyi yakalar. Richards’ın gitarı burada sanki dev bir makinenin çalışmaya başlayan dişlileri gibidir. O riff başladığında rock tarihinin en tanınabilir seslerinden birinin duyulduğunu anlamak için müzik eleştirmeni olmaya gerek yoktur.

Mick Jagger’ın vokali bu parçanın gerçek yakıtıdır. Şarkının sözleri teknik olarak basit görünür, fakat Jagger’ın yorumuyla adeta bir sahne performansına dönüşür. Her “Start me up!” çığlığı stadyumları ayağa kaldıran bir çağrı gibidir.

Sözler tam anlamıyla bir Mick Jagger klasiğidir. Makine ve motor metaforlarıyla örülü sözler bir yandan mekanik bir enerjiyi çağrıştırır, diğer yandan Jagger'ın kendine özgü cinsel kışkırtıcı duruşuyla iç içe geçer. "Beni çalıştırırsan, asla durmam” dizesi hem bir motorun hem de kontrol edilemeyen bir tutkunun ifadesidir.

Onlarca yıl sonra bile o riff duyulduğunda hala içimizde karşı konulmaz bir hareket etme, coşma isteği uyanır. Çünkü Start Me Up rock 'n' roll'un kalbinin hala nasıl güçlü ve inatla attığının en sağlam kanıtlarından biridir.

The Rolling Stones: Midnight Rambler / Geceyarısı Serserisi

Rolling Stones’un en karanlık, en teatral ve en blues kokan eserlerinden biri olan Midnight Rambler grubun müzikal cesaretini ve sahne üzerindeki vahşi enerjisini gösteren başyapıtlardan biridir. Parça 1969 tarihli süper albüm Let It Bleed içinde yer alır ve kısa sürede grubun konser repertuvarının en dramatik parçalarından biri haline gelir.

Midnight Rambler klasik bir rock şarkısından çok daha fazlasıdır. Parça adeta bir blues tiyatrosu gibidir. Yavaş, tehditkâr bir ritimle başlar. Gitarlar ve bas karanlık bir atmosfer örer. Ardından tempo yükselir, müzik bir anda patlar ve dinleyici kendini bir müzikal kovalamacanın içinde bulur. Bu gerilimli yapı Rolling Stones’un blues köklerini rock’ın vahşi enerjisiyle nasıl birleştirdiğinin mükemmel bir örneğidir.

Şarkının kalbinde Mick Jagger’ın performansı vardır. Jagger burada sadece şarkı söylemez, hikâye anlatır, rol yapar, bağırır, fısıldar ve özellikle mızıkasıyla parçaya vahşi bir ruh katar. Konserlerde Jagger adeta ayin yapan bir şeytana dönüşür. Sahnede emekler, kemerini yere vurarak parçanın vahşi ritmini tamamlar.

Keith Richards’ın keskin gitar riff’leri parçaya sert bir omurga verir. Blues geleneğini elektrikli rock’ın çamurlu gücüyle birleştirir. Ritim bölümünün ağır ve sürükleyici groove’u parçayı hipnotik hale getirir.

Şarkı sözleri dönemin korku salan Boston seri katilinden esinlenmiştir. Ancak dinleyenin ruh haline göre Midnight Rambler binlerce farklı anlam taşıyabilir.

Stüdyodaki kusursuz kontrol ile sahnedeki vahşi özgürlük arasında gidip gelen bu parça rock müziğin ne kadar derin, karmaşık ve karanlık olabileceğinin en güzel kanıtlarından biridir. Hala radyoda çaldığında dinleyicisini yolun kenarına çekebilen ender şarkılardandır.

The Rolling Stones: Miss You / Seni Özlüyorum (1978)

Miss You bir rock efsanesinin dans müziğinin nabzını tutarak kendisini nasıl yeniden tanımladığının en parlak örneklerinden biridir.

1970'lerin sonlarında müzik dünyası disko çılgınlığıyla sarsılır. Birçok köklü rock grubu bu yeni akıma ayak uydurmakta zorlanırken Rolling Stones korkusuz bir adım atar. Miss You ilk bakışta bir disko parçası gibi görünse aslında çok daha fazlasıdır. Mick Jagger'in o dönem uğradığı Studio 54 gibi kulüplerin enerjisinden ilham alan şarkı Charlie Watts'ın disko davulu ile Bill Wyman'ın funky bas gitarının büyüleyici birleşimiyle açılır. Bu dans edilebilir altyapının üzerine Keith Richards ve Ronnie Wood'un blues tonlu gitarlarıyla işledikleri kendine özgü rock dokusu gelir. Stones burada disko yapmaz, disko ritmini kendi rock 'n' roll diline tercüme eder.

Mick Jagger'ın vokal performansı bir ders gibidir. Fısıltıdan çığlığa, alçak perdeden falsetoya ustalıkla geçiş yapar. Özlemin ve deliliğin sınırındaki bir adamın portresini çizer.

Konuk müzisyenlerin katkıları şarkıyı taçlandırır. Paris metrosunda çalarken keşfedilen armonika virtüözü Sugar Blue şarkıya hırıltılı ve asi bir ruh katar. King Crimson'dan tanıdığımız Mel Collins'in saksafon solosu parçaya gösterişli ama bir o kadar da hüzünlü bir cazibe kazandırır.

Miss You’nun sözleri ilk bakışta basit bir aşk şarkısı gibi görünse de aslında 70'lerin sonundaki kentsel yalnızlığı ve yabancılaşmayı yansıtır. Mick’in Central Park'ta gece yarısı dolaşması çevresiyle arasındaki uçurumu gözler önüne serer. Arkadaşları onu eğlenceyle, şarapla ve onunla tanışmayı çok isteyen Porto Rikolu kızlarla avutmaya çalışsa da o sadece bir telefon beklemektedir. Bu bir insanın kalabalıklar içinde hissedebileceği yalnızlığın ve takıntılı bir bekleyişin portresidir.

Bu yazıdaki tüm parçalar

Aynı parçaların değişik versiyonları

© T24