Hayatımıza internet girdiğinden bu yana George Orwell'in "1984" kitabını daha fazla anıyoruz. Çünkü her seferinde "hah bu işte Big Brother" derken, dünya daha derine gömülüyor. Şimdi New York Times başta, bir çok basın kuruluşu internete sızan belgeler üzerinden Çin'deki muhalifleri tespit etmeye yönelik olarak yazılım geliştiren Geedge firmasından bahsediyor.

Resmi olarak doğrulanmış olmamasına rağmen, “Geedge belgeleri” diye bilinen konu, son dönemde internete sızdığı iddia edilen ve AI destekli gözetim ve takip altyapılarını anlattığı söylenen bazı teknik dokümanlar ve ekran görüntülerine verilen gayriresmî isim.  Çeşitli gözetim ve veri analizi platformlarına ait olduğu iddia edilen doküman kümeleri olarak tanımlanıyor. Bunlar OSINT araştırmacıları, siber güvenlik toplulukları, gazeteciler tarafından ve Reddit ile X üzerindeki bazı analizlerle ortaya konuldu.

Yapay zekâ, devlet adına benim hakkımda karar vermeye mi başlıyor? 

Belgelerde anlatıldığı söylenen sistemler yüz tanıma, telefon meta data takibi, sosyal ağ haritalama, lokasyon analizi ve ilişki analizi üzerinden protestocu ve muhalif kümelerinin tespiti, “risk puanı” çıkarılması, göçmen hareketlerinin izlenmesi ve yapay zekâ ile davranış tahmini konularında çalışıyor.

Yani klasik “kişiyi izleme”den çok, “toplum içindeki bağlantıları ve potansiyel risk ağlarını analiz etme” mantığı ile çalışıyor. Bu sistemlerin benzerleri, batıda da mevcut. Palantir benzeri veri füzyon platformları, davranış tahmini yazılımları, sınır koruma ve karşı terör uygulamaları yapıyor.

En kritik fark şu; eski gözetim sistemleri geçmişi kaydediyordu. Yeni yapay zekâlı sistemleri ise, gelecekte ne olabileceğini tahmin etmeye, kimlerin “riskli” olabileceğini öngörmeye, ilişki ağlarından davranış çıkarmayaçalışıyor. Bu yüzden tartışma artık, “Devlet beni izliyor mu?” seviyesinden, “Yapay zekâ, devlet adına benim hakkımda karar vermeye mi başlıyor?” seviyesine geçmiş durumda.

Bu konu dünya çapında çok önemli ama yeterince konuşulmuyor. Yapay zekâ bir........

© T24