Diğer

T24 Haftalık Yazarı

01 Şubat 2026

Belki de devrim büyük adımlarla ve sözlerle gelen bir infilak değildir.
Belki sadece şu andadır:
Bir insan korkuya rağmen konuştuğunda
Bir kalabalık direnip dağılmağında
Bir şehir yürüdüğünde her şeye rağmen susmadığında

Gil Scott-Heron’un “Devrim Televizyondan Yayınlanmayacak” (The Revolution Will Not Be Televised) adlı hicivli şiiri, teorik anlamda önemini koruyan güçlü bir kültürel-politik metindir. (Scott‑Heron, 1970). Temel iddiası, devrimin pasif tanıklık değil aktif katılım gerektirdiği olan söylemiyle birlikte neoliberal medyaya ve siyasetin “izlenen” bir şeye dönüşmesine karşı sert bir eleştiri niteliği taşır (Debord, 1967). Bu bağlamda, ABD ve İran’da sürem protestolar, Scott-Heron’un yarım yüzyıl önce söylediği şeyi kanıtlar gibi: Devrim, tanıklık edilen bir şey değil, yaşayarak deneyimlenen bir süreçtir.

***

devrim kola ile daha iyi gitmeyecek
devrim ağız kokusuna neden olan mikroplarla savaşmayacak
devrim seni direksiyonun başına geçirecek

devrim televizyonda yayınlanmayacak, yayınlanmayacak
devrimin tekrar gösterimi olmayacak kardeşler
devrim canlı olacak
(The Revolution Will Not Be Televised çevirisinden alıntı)

Walter Benjamin “şimdi zamanı” kavramıyla birlikte tarihin doğrusal ilerlemediğini “kopuş anları”yla şekillendiğini söyler. Ona göre devrim tarihsel süreklilik içinde değil, kırılma anlarında ortaya çıkar. İçinden geçtiğimiz zamanda, bu kırılmanın İran’da devlet şiddetiyle; ABD’de ise demokrasi krizleriyle ortaya çıktığını net bir şekilde görmek mümkün (Arendt, 1970).

Jetztzeit (şimdi zamanı), tarihin aniden yoğunlaştığı, geçmiş ve bugünün çarpıştığı devrimsel momenti tanımlayan bir kavram. Bu noktada, Gil Scott-Heron’un 1970’de şarkılaştırdığı “Devrim televizyonda yayınlanmayacak” politik şiirindeki “devrim canlı olacak” iddiasıyla örtüştüğü aşikar. Diğer bir deyişle, devrim bir temsilde değil, yaşanan bir kırılma anında karşımıza çıkar.

Scott-Heron’un şiiri, kültürel- politik açıdan geçerliliğini sürmekte çünkü devrim hâlâ televizyonda ya da sosyal medyada değil. Halihazırda geçmişte olduğu gibi bugün de devrim risk alarak ve yaşayarak üretilen kolektif bir gerçeklik. (Fanon, 1961).

Benjamin’e göre baskı altında yaşayanların tarihi, “kazananların tarihi”ne karşı sürekli patlamaya hazır bir potansiyel........

© T24