جنگ روسیه و اوکراین که اکنون وارد پنجمین سال خود شده است، به یکی از خونبارترین درگیری‌های مدرن در تاریخ بشر تبدیل شده است. میلیون‌ها نفر کشته، زخمی یا دچار معلولیت شده‌اند و ده‌ها میلیون نفر خانه و کاشانه خود را از دست داده‌اند. شهرها به ویرانه تبدیل شده، زمین‌های کشاورزی به میدان‌های مین مبدل گردیده و آسیب‌های روانی عمیقی برای نسل‌های آینده بر جای مانده است. این جنگ صرفاً درگیری میان دو ملت اسلاو نیست، بلکه صحنه‌ای از رقابت قدرت‌های جهانی به شمار می‌رود. تلاش‌ها برای برقراری آتش‌بس، ابتکارات صلح و میانجی‌گری‌ها یکی پس از دیگری با شکست مواجه شده‌اند. روح توافق مینسک مدت‌هاست که از میان رفته و مذاکرات استانبول نیز به دلیل کارشکنی کشورهای غربی به نتیجه نرسید.

ترکیه در سال‌های اخیر به یکی از معدود کشورهایی تبدیل شده است که توانایی خود را در مدیریت منازعات و ایجاد ثبات به اثبات رسانده است. این کشور از معماران روند صلح در قره‌باغ بوده، در سوریه کریدورهای تروریستی را از میان برداشته و زمینه بازگشت میلیون‌ها آواره را فراهم کرده است. همچنین از طریق عملیات برون‌مرزی علیه گروه (PKK) در عراق، در تأمین امنیت منطقه نقش‌آفرینی کرده است. در لیبی از دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی حمایت کرده و در شرق مدیترانه از حقوق خود و همچنین حقوق کشورهای منطقه دفاع نموده است. علاوه بر این، ترکیه در سومالی و سودان نیز با رویکردی مبتنی بر امنیت و توسعه، در جهت ثبات آفریقا گام برداشته است. این تجربیات نه در سطح نظری، بلکه در میدان عمل به دست آمده‌اند.

آنکارا از منظر هر دو طرف، یعنی روسیه و اوکراین، بازیگری قابل اعتماد محسوب می‌شود. دیپلماسی دنبال‌شده تحت رهبری رئیس‌جمهور رجب طیب اردوغان از آغاز جنگ این موضوع را نشان داده است. توافق غلات دریای سیاه نمونه‌ای از اقداماتی است که بدون نقش‌آفرینی ترکیه امکان تحقق نداشت. افزون بر این، ترکیه به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خود در دریای سیاه و کنترل تنگه‌های بسفر و داردانل، از جایگاه راهبردی ویژه‌ای برخوردار است که می‌تواند فرصت مهمی برای پیشبرد روند صلح فراهم آورد.

نقش پاکستان و الگوی تضمین امنیت

در این چارچوب، می‌توان نقش یک شریک مهم دیگر، یعنی پاکستان را نیز مورد توجه قرار داد. پاکستان به عنوان یکی از قدرت‌های مهم جهان اسلام، کشوری دارای توان هسته‌ای و ارتشی منظم و حرفه‌ای است که در عرصه میانجی‌گری تصویری بی‌طرف و قابل اعتماد از خود ارائه کرده است. این کشور در عین حال روابط........

© Stratejik Düşünce Enstitüsü