Teknoloji dünyasında bir süredir aynı soruyu soruyoruz: Yapay zekâ ne kadar ileri gidebilir? Bu hafta yaşanan gelişmeler ise soruyu biraz değiştirmemiz gerektiğini gösteriyor. Çünkü yapay zekâ artık yalnızca metin yazan, görüntü oluşturan ya da kod üreten bir araç olmaktan çıkıyor; matematikte yeni sonuçlar üretiyor, biyolojik sistemlerin tasarımına katılıyor ve aynı zamanda güvenlik sınırlarımızı test etmeye başlıyor.

MATEMATİKTE YENİ BİR EŞİK

Haftanın belki de en dikkat çekici haberi OpenAI’dan geldi. Şirket, henüz kamuya açılmamış yeni nesil Astra modelinin matematik ve teorik bilgisayar biliminde uzun süredir açık olan on problemde yeni sonuçlar ürettiğini açıkladı. Konular yüksek boyutlu geometri ve kodlama teorisinden grup teorisine, kuantum karmaşıklığına ve kafes tabanlı kriptografiye kadar uzanıyor. Daha da önemlisi, ortaya çıkan matematiksel argümanlar Lean kullanılarak makine tarafından doğrulanabilir biçimde formelleştirildi.

Bence burada asıl önemli nokta modelin bir matematik sınavında yüksek puan alması değil. Yapay zekânın eğitim verilerinde cevabı bulunmayan problemlerin araştırılmasına katkıda bulunmaya başlaması. İnsan araştırmacıların değerlendirmesi ve bağımsız doğrulama hâlâ vazgeçilmez; ancak bilimsel üretimde insan ile makine arasındaki sınırın hızla değiştiği artık çok daha açık.

YAPAY ZEKÂ BU KEZ DNA YAZIYOR

Haftanın en çarpıcı bilim haberlerinden biri de Science cephesinden geldi. Stanford ve Arc Institute araştırmacılarının geliştirdiği genom modelleri kullanılarak yapay zekâ tarafından tasarlanan 16 işlevsel bakteriyofaj üretildi. Bunlar insanları değil bakterileri enfekte eden virüsler ve laboratuvar deneylerinde bazı E. coli türlerini öldürmeyi başardılar. Araştırmanın özellikle antibiyotiklere dirençli bakterilere karşı gelecekte kişiye veya bakteriye özel faj tedavilerinin önünü açabileceği düşünülüyor.

Fakat bilimin klasik ikilemi burada da karşımızda: Aynı teknoloji büyük bir sağlık sorununu çözebileceği gibi yanlış ellerde ciddi biyogüvenlik riskleri oluşturabilir. Bugün yapılan deneyler insanlara zarar vermeyen bakteriyofajlarla sınırlı. Buna rağmen, yapay........

© Sonsöz