Bir öğrencinin gözünden bakın: Aynı sınıfta birlikte gülüp eğlendiği arkadaşları, sınav döneminde bir anda rakiplerine dönüşüyor. Kimin kaç net yaptığı, hangi dersten yüksek aldığı, hangi kursa gittiği… Her şey bir kıyaslama zemininde görülüyor.

Bu durum sadece öğrencinin değil, insanın doğasının bir yansımasıdır: İnsan sosyal bir varlıktır ve doğası gereği kendini çevresindekilerle kıyaslayarak değerlendirir. Ancak bu değerlendirme, güven değil tehdit ve tehlike duygularıyla yapılırsa, rekabet duygusu kaygıya, kaygı da başarı kaybına dönüşür.

Doğal Rekabet mi, Kaygılı Rekabet mi?

Rekabet aslında kötü bir şey değildir. Doğru biçimde yaşandığında, kişiyi motive eder, potansiyelini açığa çıkarır. Ancak psikolojide “sosyal karşılaştırma teorisi” olarak bilinen olgu (Festinger, 1954) bize şunu söyler: İnsan kendini sürekli başkalarıyla kıyasladığında, özgüvenini dış referanslara bağlar.

Yani bir öğrenci için başarı artık “kendim ne kadar geliştim” değil, “arkadaşım benden daha mı iyi” sorusuna indirgenir. Bu da zihinsel enerjinin öğrenmeden çok kıyaslamaya harcanmasına yol açar.........

© Sonsöz