AKP Grup Başkanı Abdullah Güler, 2 Mart 2026 günü yaptığı açıklamada, emekli bayram ikramiyelerine zam yapılmayacağını söyledi. AKP’li Güler, Meclis’e sunulan kanun teklifinde böyle bir konunun yer almadığını belirtti.

Emekliye Ramazan ve Kurban bayramlarında 4.000 TL’lik ikramiye ödeneceğini anımsatan Güler, bunun için bütçeden SGK’ya (Sosyal Güvenlik Kurumu) 150 milyar liralık bir kaynak aktarılacağını bildirdi.

AKP’li Abdullah Güler, Orta Vadeli Program (OVP) gereğince bütçe disiplinine uymak zorunda olduklarını ve Ortadoğu’daki savaş nedeniyle de sıkıntılar yaşanacağını ifade etti. Güler şöyle konuştu:

“Bütçe dengelerini sağlama bağlamında Orta Vadeli Program kapsamında emekli aylığı artışlarında da kaynak üretmede çok ciddi zorlandık. Şu anda bölgesel manada bir savaş riski oluştuğundan petrol, doğal gaz fiyat artışları gibi sıkıntılar var. Dolayısıyla OVP’ye uygun olarak bütçe disiplinine çok dikkat etmemiz gerekiyor”.

“Bütçe dengelerini sağlama bağlamında Orta Vadeli Program kapsamında emekli aylığı artışlarında da kaynak üretmede çok ciddi zorlandık. Şu anda bölgesel manada bir savaş riski oluştuğundan petrol, doğal gaz fiyat artışları gibi sıkıntılar var. Dolayısıyla OVP’ye uygun olarak bütçe disiplinine çok dikkat etmemiz gerekiyor”.

Faiz–ikramiye karşılaştırması

Aslında AKP iktidarı, rantiye kesime, yani faiz ödemelerine bütçeden çok daha fazla kaynak ayırıyor. Çalışma ekonomisi uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik’in hesaplamalarına göre, emekliye ikramiye ödemelerinin başladığı 2018 yılından 2026’a kadar geçen sekiz yılda bütçeden faizlere ayrılan kaynak emekli bayram ikramiyesinin 18 katına çıktı.

Profesör Çelik’in hesabına göre, 2018 yılında faiz ödemeleri, emekli bayram ikramiyesi için yapılan ödemenin 3,5 katıydı. Sekiz yılda faiz ödemeleri ikramiyelerin 3,5 katından 17,8 katına yükselmiş oldu.

Aziz Çelik diyor ki;  “Bütçeden bayram ikramiyesi için 2018’de olduğu gibi yüzde 2,5 pay ayrılırsa bayram ikramiyesi 2026’da her bayram için 15 bin TL olabilir. 2026 bütçesinden faiz için 2,7 trilyon ödenek ayrılmış durumda. Faiz için ayrılan ödeneğin yüzde 17,7’si ayrılsa emeklilere iki bayramda 30 bin TL ikramiye ödenmesi mümkündür” (2 Mart 2026, Birgün).

Sonuç itibariyle faiz ödemelerine bütçeden yüzde 14 kaynak ayrılırken yaklaşık 17 milyon emekliye ödenen ikramiyelerinin payının yüzde 1’in çok altına düşmesi, kaynak yokluğundan değil siyasi tercihlerden kaynaklanıyor.

17 bin 500 TL olmalıydı

Bayram ikramiyesi uygulaması 2018 yılında 1000 TL olarak başlatıldı. 2018 ve 2020 yılları arasında 1.000 TL olarak devam etti. 2021’de 1.100 TL oldu, 2023’te 2.000 TL ve 2024’te de 3.000 TL olarak uygulandı.

2025 yılında da 4.000 TL’ye çıkarıldı. Bu artışlar, herhangi bir ölçüte bağlı olmaksızın dönemsel kararlarla belirlendi. 2026 yılı için de bir artış yapılmadan 4.000 TL’de kaldı.

2018'de emekli bayram ikramiyesi (1.000 TL) asgari ücretin (1.603 TL) yüzde 62,4'üydü. Bayram ikramiyesi, asgari ücrete göre artırılsaydı 2026'da yaklaşık 17.500 TL olması gerekirdi.

Şirketlere vergi muafiyeti

CHP’li Gamze Taşçıer de, 2025 yılında iki bayram ikramiyesi için 115 milyar lira ödeme yapılırken vazgeçilen kurumlar vergisinin 701 milyar lira olduğunu ifade etti. CHP’li Taşçıer, “Başka bir ifadeyle, şirketlere sağlanan vergi istisna ve muafiyetlerinin maliyeti, emeklilere yapılan toplam bayram ikramiyesi ödemesinin yaklaşık 6 katıdır” dedi. Taşçıer yazılı açıklamasında şu görüşleri savundu:

“Vazgeçilen Kurumlar Vergisi ile emekli bayram ikramiyesinin 2025 yılında kişi başı 22 bin lira olması mümkündü. Tercih edilmedi. 2026’da vazgeçilen Kurumlar Vergisi ise 768 milyar liradır. Yine bu kaynakla bu yıl emekli ikramiyesinin 24 bin liraya çıkartılması mümkündü. Bu da tercih edilmedi”.

“Vazgeçilen Kurumlar Vergisi ile emekli bayram ikramiyesinin 2025 yılında kişi başı 22 bin lira olması mümkündü. Tercih edilmedi. 2026’da vazgeçilen Kurumlar Vergisi ise 768 milyar liradır. Yine bu kaynakla bu yıl emekli ikramiyesinin 24 bin liraya çıkartılması mümkündü. Bu da tercih edilmedi”.

Maaş tutarında ikramiye

Öte yandan emekli sendikaları ve dernekleri, çalışanlara toplu sözleşme ile maaşları tutarında yılda en az dört ikramiye verildiğini hatırlatarak bu durumun emekliler için de geçerli olması gerektiğini savunuyorlar.

Emeklilerin diğer benzer bir talebi ise, yine yılda dört kez asgari ücret tutarında ikramiye ödenmesi şeklindedir. AKP Grup Başkanı Abdullah Güler’in ikramiyelere zam yapılmayacak açıklaması öncesinde kamuoyunda ve Meclis kulislerinde bayram ikramiyelerinin en az 5 bin lira olacağı yönünde haberler söz konusuydu.

AKP yönetimi, emeklilere 5 bin liralık ikramiyeyi bile reva görmedi. Kira ödeyemedikleri için tek kişilik otel odalarında kötü şartlarda kalan emeklilerden 70 yaşını aşıp çalışan, yemekhanelerde bulaşık yıkamaya razı olan emeklilere kadar uzanan durumları dikkate aldığımızda bu son uygulamamın da çok tepki çekeceği aşikar gözüküyor.     

AKP’nin uyguladığı Orta Vadeli Programın çalışan ve emeklilerden değil sermaye sınıfından yana olduğu net bir biçimde ortadadır. Nitekim AKP Grup Başkanı Abdullah Güler’in emeklinin bayram ikramiyelerine zam yapılmayacağı açıklamasında da OVP’nin rolü açıkça belirtilmiştir.

2025-2027 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’ın sosyal güvenlik ve emeklilikle ilgili bölümünde çalışanlar ve emekliler açısından olumsuzluk yaratacak kısımlar şöyleydi:

“Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği ise, uzun vadede sosyal güvenlik harcamalarının bütçe üzerindeki yükünü azaltmayı ve sistemin sağlıklı bir şekilde işlemesini sağlamayı amaçlamaktadır… Aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirecektir”.

“Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği ise, uzun vadede sosyal güvenlik harcamalarının bütçe üzerindeki yükünü azaltmayı ve sistemin sağlıklı bir şekilde işlemesini sağlamayı amaçlamaktadır… Aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirecektir”.

Bunun tercümesi, emekliler mali bir “yük” gibi görüldüğünden lehte düzenlerin yapılmayacağı, kademeli emeklilik, emekli aylıklarının artırılması, intibak yasası gibi konuların gündeme gelmeyeceği şeklindeydi.

Kıdem tazminatını tasfiye

Keza OVP’nin 2026-2028 versiyonunda da Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) kavramına yer verilerek yetersiz emekli aylıklarının sözüm ona güçlendirilmesi adına TES uygulamasının devreye gireceği öngörülüyor. Çalışanların ücretlerinden yüzde 3 kesinti ve işveren katkısıyla birlikte bir fonda biriken paranın emeklilikte ödenmesi gibi formüller üzerinde duruluyor.

Aslında TES için kıdem tazminatı esas kaynak olarak düşünüldüğünden fon uygulamasıyla birlikte süreç içinde kıdem tazminatının da yok edilmesi amaçlanıyor. Yani kamusal sosyal güvenlik sisteminin iyice zayıflatılıp özel sosyal güvenlik sisteminin daha geçerli olacağı bir düzen öngörülüyor. 

2024’te ‘kırmızı kart’

31 Mart 2024’te yapılan yerel seçimlerde AKP, ilk kez ikinci parti konumuna düştü. CHP, birinci parti oldu. AKP’nin bu düşüşünde özellikle emeklilerin yerel seçimler öncesi etkinlikleri, eylemleri, ileri yaşlarına rağmen sokaklarda protesto hareketlerinde bulunmalarının etkili oldu, denebilir.

Nitekim yerel seçimler sonrası yapılan anket ve analizlerde 17 milyona yaklaşan emekli kitlesinin önemli bir seçmen potansiyeli olarak tavır koyduğu ortaya çıkıyordu. AKP’nin bu emekli ikramiyesindeki tutumunun da bahar aylarından başlayarak yine emeklilerce ciddi tepki göreceği söylenebilir.

2024 yerel seçimlerinde seçmen sayısı 61,4 milyon ve katılım oranı yüzde 78,5 idi. Yani 48 milyondan fazla insan oy kullandı. 17 milyon emekliyi düşündüğümüzde seçmenin üçte birinden fazla bir kitle. Emekli olmayan eşlerini de hesaba kattığımızda emekliler, nerdeyse seçmen kitlesinin yarısını oluşturuyor, denebilir.

O nedenle AKP’ye muhalif olabilecek önemli bir kitle potansiyelini taşıyorlar. Önümüzdeki süreçte emeklilerin örgütlü anlamda nasıl bir tepki koyacağını da gözlemleyeceğiz…

© soL