Newroz, Ortadoğu ve Orta Asya halkları için güçlü tarihi, toplumsal ve kültürel manalara sahip bir bayram. “Nevruz”, “navruz”, “navrız”, “novrız”, “mevris” gibi adalarla anılan ve kelime olarak “yeni gün” anlamına gelen Newroz; iyiliğin kötülüğe, aydınlığına karanlığa galebe çalmasını, dirilişi ve yeni bir başlangıcı temsil eder.

Newroz’un mitolojik kökeni Demirci Kawa efsanesine dayanır. Efsaneye göre, zalim hükümdar Dehak -bir uyarlamaya göre onulmaz yarasına merhem olması için, bir diğer uyarlamaya göre ise omuzundaki iki yılanı beslemek için- her gün iki genci öldürmekte ve beyinlerini ya yarasına sürmekte ya da yılanlarına yedirmektedir. Demirci Kawa, kendilerine zulmeden ve aşağılayan bu barbar krala karşı ayaklanır, halkı arkasına alır, kralı öldürür ve zorba yönetime son verir. Halk, kazandığı zaferi dağlarda ateş yakarak kutlar. Dağları aydınlatan ateşler; vahşi bir iktidarın bittiğini, özgürlüğün elde edildiğini ve yeni bir döneme girildiğini simgeler. 

Kültürel olarak Newroz, baharın gelişini müjdeler. Doğanın yenilenmesini ve canlanmasını anlatır. Toplumsal birlik ve dirlik idealini ve özlemini yansıtır. Mamafih zamanla kazandığı siyasi hüviyeti, kültürel hüviyetini gölgede bırakır. Martin van Bruinessen, 20 yüzyılın başlarında İranlı Kürtler ile Türkiye’deki diğer bazı çevrelerin (Bektaşi dervişlerinin, Tahtacılar gibi bazı Alevi topluluklarının ve Iğdır yöresindeki Azeri Şiilerin) Newroz’a vakıf olduklarını söyler. Buna mukabil, o tarihlerde Türkiyeli Kürtler arasında Newroz ve Kawa figürünün yaygın olarak bilinmediğini belirtir.

“Biz varız, buradayız ve hak sahibiyiz”  

Türkiyeli Kürtlerin Newroz ile yakın mesaileri 1970’li yıllarda başlar. 1971’de Türkiye’deki ilk Kürt kitle örgütü olan DDKO (Devrimci Doğu Kültür Ocakları) Newroz’u kutlar. Akabinde bazı Kürt örgüt ve partileri Kawa figürünü kullanırlar. 1982’de PKK’li Mazlum Doğan’ın, Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi’ndeki işkenceleri protesto etmek ve direniş mesajı vermek için kendini yakması, Newroz’un yüceltilmesinde bir dönüm noktası olur.[1]

1990’larda Newroz kitleselleşir. Devletin Kürtleri ret ve inkâr eden politikası cevabını Newroz meydanlarında alır. Newroz;........

© Serbestiyet