“Tarihi bilmeyenler, onu yeniden yaşamaya mahkûmdur” der George Santayana. Ama bazı coğrafyalar vardır ki, tarihi bilseniz de kaçamazsınız; çünkü tarih orada hiç bitmez.

Suriye… Sadece savaşların değil, kırılma anlarının, görünmeyen mücadelelerin ve çoğu zaman gözden kaçan dönüm noktalarının sahnesi.

Çoğu kişi Kadeş Savaşı’nı bilir. Ama daha az bilinen bir gerçek şudur: Bu savaşın ardından imzalanan Kadeş Antlaşması, sadece bir barış metni değil, aynı zamanda iki süper gücün birbirini dengelemeyi kabul ettiği ilk ‘jeopolitik uzlaşma’ydı. Yani Suriye, daha o günlerde bile bir güç paylaşımı laboratuvarıydı.

Yüzyıllar sonra sahneye bu kez şehirler çıktı. Mesela Palmira… Çölde bir vaha, ama aslında Roma ile Pers dünyası arasında sıkışmış bir ticaret imparatorluğu. Kraliçe Zenobia, Roma’ya meydan okuyarak Suriye merkezli bağımsız bir güç kurdu. Kısa sürdü, evet. Ama şu gerçeği gösterdi: Bu topraklarda sadece büyük imparatorluklar değil, ‘ara güçler’ de tarih yazabiliyordu.

Bir başka........

© Şalom