Eğitim kurumlarına ve eğitimi veren kişilere manevi bir anlam yüklenilmesi,  eğitimin verildiği mekân ile eğitimin içeriğinden kaynaklanmaktadır. İlk başlarda eğitimlerin cami içinde verilmesi eğitime ve eğitimi veren hocaya bir üst statü sağlamıştır.

Bugün okullarda hocaların öğrencilere belirli sürede vermiş olduğu bilgiye ders denilmektedir. Ders kelimesi, Hz. İdris’ten gelmektedir. İdris kelimesinin “ders verdi” manası bulunmaktadır. Hatta kalemle ilk yazıyı yazanın Hz. İdris olduğu iddia edilmektedir. Bizde ders verilen yerlere medrese; burada ders veren kişilere de müderris denilmiştir.

Hoca kelimesi Farsça hâce (hâcegan) sözcüğünden bozmadır. Efendi, ağa, çelebi, hükümdar, sahip, manalarının yanında muallim, profesör, öğretmen, müderris anlamları vardır. Hatta hoca kelimesinin Huda (Tanrı) sözcüğünün bozulmuş hâli olduğunu iddia edenler de bulunmaktadır.

İlk başlarda okullarda öğretmenin ve öğrencilerin giyimlerinin belirli şeklinin olması; hocanın otoriterliği, hocanın bilim gücünden değil, temsil ettiği makamın manevi bir vasfının olmasından kaynaklanmış, çocuklar karşılarında bir öğretmenden daha fazlasının var olduğu, ona göre davranmaları gerektiği düşüncesini taşımıştır.

Böyle bir mekânda öğrenciler hocaya ve derse aşırı saygı göstermiş, ortam eğitim için mükemmel hâle gelmiş, insanlar talebeden aşırı bir beklenti içerisine girmiştir.

Aynı durum tekkeler için de söz konusu olmuştur. Tekkelerde verilen eğitimde de tekkenin, şeyhin kutsiyeti ön plana çıkmıştır. Bu şartlar altında da “Şeyh uçmaz mürit uçurur” sözü........

© Pusula Gazetesi