I. Dünya Savaşı’nda pek çok felaketi iliklerine kadar yaşamış olan Erzurum, savaşın bitimiyle birlikte yeni sıkıntıları göğüslemek zorunda kalmıştı. Osmanlı Devleti’nin savaştan çekilirken 30 Ekim 1918’de imzaladı­ğı Mondros Mütarekesi, bölge halkı için yeni felaketlerin habercisi idi. Çünkü bu mütarekenin 24. maddesi, bölgede bir Ermenistan kurulması için zemin hazırlamaktaydı. Bu maddede, Vilayât-ı Sitte denilen Erzu­rum, Bitlis, Van, Sivas, Mamüretülaziz ve Diyarbakır’da bir karışıklık çıkması halinde, herhangi bir kısmının İtilaf Devletleri tarafından işgal edileceği belirtiliyordu. Mütareke’nin İngilizce metinde bu vilayetler için kasıtlı olarak “Six Armenian Proviences” ifadesi kullanılmıştı. Bu madde, doğu vilayetlerinin Ermenistan’a dönüştürülmek istendiği anlamına geliyor ve Erzurumlular tarafından da böyle değerlendirilmişti. Daha birkaç ay önce Ermeni çetelerinin korkunç katliamını yaşamış olan Erzurum için bu, tam bir yok oluş demekti. Ne olursa olsun bunun önüne geçilmesi gerekiyordu. İşte bu amaçla Erzurum’da cemiyetler kuruldu ve kong­reler düzenlendi.

Bu kongrelerden ilki, 17 Haziran 1919’da toplanan Erzurum Vilayet Kongresi’ydi. Kongreyi “Vilâyât-ı Şarkıyye Müdafaa-i........

© Pusula Gazetesi