Tarih, bazı şehirleri coğrafi konumlarıyla değil, milletlerin kaderini değiştiren duruşlarıyla yazar. Erzurum da bu şehirlerden biridir. Sert iklimi, yiğit dadaşları ve köklü kültürüyle tanınan bu kadim şehir, her şeyden önce millî refleksin, vatan sevgisinin ve bağımsızlık ruhunun en güçlü hissedildiği Anadolu şehirlerinden biridir. Bu nedenle 23 Temmuz Erzurum Kongresi, yalnızca bir kongrenin yıl dönümü değil; Türk milletinin bağımsızlık iradesini dünyaya ilan ettiği tarihî bir dönüm noktasıdır.

Anadolu'nun kilidi olarak nitelendirilen Erzurum, tarih boyunca stratejik konumu nedeniyle sayısız istilaya maruz kalmıştır. Ancak yaşadığı her işgal, her acı ve her kayıp; Erzurum insanının devletine, bayrağına, vatanına ve bağımsızlığına olan bağlılığını daha da güçlendirmiştir. Öyle ki hürriyet tutkusu, dadaşların karakterinin ayrılmaz bir parçası hâline gelmiş, adeta nesilden nesile aktarılan bir mirasa dönüşmüştür.

Bu gerçeği en güzel ifade eden isimlerden biri de Prof. Dr. Mehmet Kaplan'dır. Kaplan, Erzurum'u tarif ederken, "İstanbul'da ahaliyi, Erzurum'da ise milleti görürsünüz." sözüyle bu şehrin millî karakterini veciz bir şekilde ortaya koymuştur. Çünkü Erzurum'da vatan sevgisi sadece bir duygu değil, hayatın merkezinde yer alan bir inançtır.

Dadaşlar, yüzyıllardır "Söz konusu vatansa gerisi teferruattır." anlayışını yalnızca sözle değil, canları pahasına verdikleri mücadelelerle ispat etmişlerdir. Bunun en çarpıcı örneklerinden biri 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi sırasında Aziziye Tabyaları'nda yaşanmıştır. Nene Hatun ve isimsiz binlerce kahramanın yazdığı destan, Erzurum'un bağımsızlık uğruna neleri göze alabileceğini tüm dünyaya göstermiştir.

30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi sonrasında Doğu Anadolu'nun Ermenilere bırakılmasının gündeme gelmesi üzerine Erzurum yeniden ayağa kalkmıştır. "Vilâyat-ı Şarkiye Ermenistan olamaz." haykırışı yalnızca bölgesel bir........

© Pusula Gazetesi