Erzurum’n Uzundere ilçesine bağlı Dikyar köyü sınırlarında, ilçe merkezine yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta bulunan Engüzekkapı Kalesi, yalnızca tarihî kimliğiyle değil, bulunduğu etkileyici coğrafyayla da dikkat çeken yapılardan biri. Tortum Çayı’na paralel uzanan sarp kayalıklar üzerine kurulu kale, Doğu Anadolu’nun sert tabiatı ile tarihin sessiz tanıklığını aynı noktada buluşturuyor. Erzurum-Uzundere kara yolu üzerinde, tarihî İpek Yolu güzergâhına hâkim bir noktada yükselen bu yapı, geçmişte geçiş yollarını denetleyen önemli savunma alanlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Kaleler, tarih boyunca yalnızca savaş için değil; yolları, geçitleri, ticaret hatlarını ve yerleşim alanlarını korumak amacıyla inşa edilmiş tahkimli yapılar olarak öne çıkmıştır. Genellikle yüksek ve ulaşılması zor noktalara kurulan bu yapılar, bulundukları bölgenin güvenlik hafızasını yansıtır. Engüzekkapı Kalesi de bulunduğu sarp konum, çevreye hâkim yapısı ve geçiş güzergâhını kontrol eden noktasıyla aynı zamanda bir gözetleme kalesi niteliği taşımaktadır.

Bugün daha çok Engüzekkapı Kalesi adıyla bilinen yapı, kaynaklarda ve halk arasında Üngüzek Kalesi, Engüzek Kalesi, Dikyar Kalesi, Ağcakale ve Akçakale gibi farklı isimlerle de anılıyor. Kalenin kesin yapım tarihi bilinmese de mimari........

© Pusula Gazetesi