İspanya Gibi “Savaş Tedbirleri Paketi” Hazırlamak İçin Neyi Bekliyoruz?

İspanya Gibi “Savaş Tedbirleri Paketi” Hazırlamak İçin Neyi Bekliyoruz?

İspanya, küresel krizlere karşı sosyal koruma ve enerji dönüşümünü merkeze alan kapsamlı bir savaş ekonomisi modeli geliştirirken; Türkiye’de benzer ölçekte bütüncül bir politika setinin eksikliği dikkat çekiyor.

İspanya ve Başbakanı Pedro Sanchez, Gazze meselesinden bu yana sadece Avrupa’ya değil, dünyaya da örnek oluşturucu tutumlar sergilemeye devam ediyor. 

Perspektif’te, New York Times’tan çeviriyle kendisinin göçmen yanlısı politikalarıyla ilgili bir yazısı da yayınlanmıştı. 2023 Ekim’inden bu yana, gerek Gazze’deki anti-siyonist tutumu, gerekse ABD-İsrail saldırganlığının had safhaya vardığı 28 Şubat savaşına karşı “anti-emperyalist” tutumu zaten yakından bilinmekte. Öyle ki, dünyada adeta bu konuda bir idol haline de geldi. Sanchez’i ve hükümetini farklı kılan hususlardan biri de, bizim kadim medeniyetimizdeki (ve son on yıldır hasret kaldığımız) “Halka hizmet, hakka hizmettir” (ya da tersi) şiarının adeta ete kemiğe bürünmüş halini resmetmesi. Pandemi ve öncesi dahil olmak üzere Türkiye muhalefetinin hükûmete yönelik tavsiye ve uyarılarında “Yapılmalı” dediği ne varsa İspanya’da bunları icraata koymuş olması. Tıpkı, İspanya’nin Ümit Özdağ familyasına inat yarım milyon “yasadışı göçmen”i “yasallaştırması” siyasetinde olduğu gibi (https://www.nytimes.com/2026/02/04/opinion/spain-migrants-europe.html , https://www.perspektif.online/batinin-gocmenlere-ihtiyaci-var/)

Sanchez hükûmeti bu defa yine dünyada bir ilke imza attı ve Rusya-Ukrayna savaşında alınmaya çalışılan tedbirlerden ilhamla 80 maddelik bir “Savaş Tedbirleri” acil önlemler kararnamesini (Kraliyet Kararnamesi) yürürlüğe soktu. Kararname, hane halkları ve işletmeler üzerindeki etkileri derhal hafifletmek ve fosil yakıtlara bağımlılığı yapısal olarak azaltmak için elektrifikasyonu ve yenilenebilir enerjinin yaygınlaştırılmasını hızlandırmak amacıyla onlarca önlem içeriyor. Açıklamalara göre destek 5 milyar euroyu aşarak ülkenin 3 milyon işletmesine ve 20 milyon hanesine fayda sağlayacak. Pedro, “Bu paranın burslara, sağlık hizmetlerine veya sosyal hizmetlere ayrılabileceğini” de vurguladı. 

Kararnameyle birlikte İspanya, tüm AB’de en güçlü sosyal ve ekonomik güvenlik ağına sahip ülke olduğunu da bizzat Sanchez’in ağzından dünyaya deklare etmiş oldu: “…Bu önlemlerin yürürlüğe girmesiyle birlikte, İspanya’nın, onaylamadığımız bu yasadışı savaşa karşılık olarak, tüm AB’deki en güçlü sosyal ve ekonomik güvenlik ağına sahip ülke olacağı…”

Ayrıca Sanchez, önlemlerin “Gerektiği sürece yürürlükte kalacağını ve krizin kötüleşmesi durumunda, bu önlemlerin uzatılacağını, çünkü bunun kapalı bir plan olmadığını” belirtti: “Merkezi hükûmetten daha fazla mali kaynağa ihtiyaç duyulursa, bunlar tahsis edilecektir”

Sanchez, savaşın “belirsizliklerle dolu” küresel bir ufukla karşı karşıya kalmasına rağmen İspanyolların üç kesinliği olabileceğini de vurguladı. Bunlardan ilki, “İspanya’nın krize karşı daha iyi hazırlanmış olması”, ikincisi, “Vatandaşları korumak ve KOBİ’lere, birincil sektöre ve İspanyol sanayisine yardımcı olmak için gerekli tüm kaynakların seferber edilmesi”, son olarak, “önceki krizlerden olduğu gibi bu krizden de daha güçlü çıkabilmesi”. 

Ona göre, hedeflenen iki ana sütun var: “En savunmasız hane halklarını ve ekonomik sektörleri korumak için bir sosyal güvenlik ağı oluşturmayı amaçlamak” ve “Daha yapısal ve stratejik nitelikte olan enerji egemenliğini artırmayı ve İspanya’yı dış krizlere karşı giderek daha dirençli hale getirmeyi hedefleyen önlemler” 

Tüm bu önlemlere ek olarak konut acil durumuna çözüm bulmak için hükümetin önceki krizlerde uyguladığına benzer şekilde, kira fiyatlarında geçici bir dondurma getiren ikinci bir Kraliyet Kararnamesi de, parlemento gruplarıyla görüşmek üzere onaylandı.

Yakıt Vergilerinde Ve Elektrik Faturalarında İndirim

Elektrik vergilerinin `’a varan oranda düşürüleceği de açıklandı. Özellikle yakıtlar, elektrik, doğal gaz, briket ve peletler üzerindeki KDV !’den ’a düşürülürken, bütan ve propanın azami perakende fiyatı donduruldu. KDV ’a düşürülüyor ve benzin ve dizel fiyatlarını etkileyen vergiler, Avrupa direktifinin izin verdiği minimum seviyeye indiriliyor. Bu, yakıta bağlı olarak litre başına 30 sente kadar etkili bir fiyat indirimi anlamına gelecek ve ortalama bir otomobil için depo başına yaklaşık 20 euro tasarruf sağlayacak.

Özellikle, düzenleme, hidrokarbon vergi oranının izin verilen minimum seviyeye indirilmesini ve nakliyeciler, çiftçiler, hayvancılıkla uğraşanlar ve balıkçılar da dahil olmak üzere en çok etkilenen sektörler için, faaliyetlerinde kullanılan profesyonel dizel yakıtın litre başına 20 sentlik bir sübvansiyonun oluşturulmasını içeriyor. Ayrıca, bu hayati sektörlerin bu krizi atlatabilmesi ve temel malların fiyatlarını mümkün olduğunca kontrol altında tutabilmesi için gübre alımı için de eşdeğer bir sübvansiyon sağlanacağı hassaten vurgulandı. Yardımların kötüye kullanılmaması için de ağır yaptırım ve cezalar, bu sübvansiyonlara eşlik etmekte. Hakeza elektrik faturasında, KDV indirimine ek olarak, %7 oranındaki Elektrik Üretim Değeri Vergisi’nin geçici olarak askıya alınması ve Avrupa Birliği tarafından belirlenen %5’lik Özel Elektrik Vergisi’nin yüzde binlik bir indirimle minimum %0,5 oranına indirilmesi de yer almaktadır.

Benzer şekilde, elektrikli ve şarj edilebilir araçların satın alınması için  oranında gelir vergisi indirimi planlanıyor; ayrıca kişisel tüketim, ısı pompaları ve enerji iyileştirme projeleri için de çeşitli teşviklerin sağlanacağı da deklare edildi.

Kurumlar Vergisi Kanunu, fosil yakıtlı ekipmanların yerini alan yenilenebilir enerji yatırımları için hızlandırılmış amortisman öngörmekle birlikte, ayrıca belediyelere, yenilenebilir enerjinin termal veya elektrik amaçlı kullanımına yönelik sistemler kuranlara P’ye varan emlak vergisi indirimi ve bu sistemlerin inşası ve kurulumu için �’e varan indirimler sunma yetkisi vermekte.

Elektrik sosyal teşviki, enerji yoğun sektörler için elektrik kesintilerinin yasaklanması ve geçiş ücretlerinde indirim, gibi maddelerde de destek ve teşvikler açıklandı. Bu önlem paketi, hükümetin uygulamaya koyduğu sosyal koruma önlemlerini 2026 yılı boyunca uzatıyor; elektrik sosyal yardımında olağanüstü indirimler (hassas kişiler için B,5 ve çok hassas kişiler için W,5), ısıtma sosyal yardımının asgari tutarının 50 avroya çıkarılması ve hassas hanelere temel hizmetlerin (su ve enerji) kesilmesinin yasaklanması gibi uygulamaları içeriyor.

Enerji yoğun tüm sektörler için elektrik iletim ve dağıtım ücretleri de � oranında azaltılıyor. Başbakan, “Bu sektörlerin yaklaşık 200 milyon euro tasarruf etmelerine ve böylece rekabet güçlerini, faaliyetlerini ve yüz binlerce işi korumalarına yardımcı olacağız” diye vurguladı. Enerji tedarik sözleşmeleri de yasa ile daha esnek hale getiriliyor; bu sayede hem şirketler hem de serbest meslek sahipleri, şartlarını daha kolay ve ek maliyet olmadan değiştirebilecekler. Finansmana erişimi kolaylaştırmak için, tarım-gıda ve balıkçılık sektörlerine yönelik sübvansiyonlu krediler için kredi........

© Perspektif