Prof.Dr. Toğrul İsmayıl

2022 sonrası Rus gaz akışlarının keskin biçimde azalması, Avrupa için yalnızca bir arz şoku değil, aynı zamanda yapısal bir kırılma anlamına geldi. On yıllar boyunca Avrupa, sınırlı sayıda tedarikçiye dayanan bir sistem kurmuş, maliyet etkinliğini dayanıklılığın önüne koymuştu. Bu modelin kırılmasıyla birlikte, politika yapıcılar hızlı ve zaman zaman reaktif bir şekilde alternatif arayışına yöneldi.

Bu süreçte uzun süredir konuşulan ancak çoğu zaman ikincil görülen bir hat, Avrupa enerji haritasının merkezine yerleşti: Güney Gaz Koridoru ve özellikle Trans Adriyatik Boru Hattı.

Giorgia Meloni’nin Azerbaycan ziyareti, bu dönüşümün ulaştığı noktayı açık biçimde ortaya koymaktadır.

Dönüşümün sayısal boyutu

TAP devreye girdiğinden bu yana, giderek artan bir stratejik ağırlık kazanmıştır:
-Avrupa’ya toplam gaz sevkiyatı: 57 milyar metreküpü aşmıştır;
-İtalya’ya ulaşan hacim: yaklaşık 47–48 milyar metreküp;
-İtalya’nın toplam gaz tüketimindeki payı: –16
-Boru hattı ithalatındaki pay: %’e yakın.

Bu verileri bağlama oturtmak gerekirse, Azerbaycan son 10 yılda marjinal bir tedarikçiden çıkarak İtalya’nın en önemli enerji ortaklarından biri haline gelmiştir.

İtalya’nın yıllık gaz talebi son yıllarda yaklaşık 65-75 milyar metreküp bandında seyretmektedir. Bu ölçek içinde Azerbaycan gazı artık tamamlayıcı değil, yapısal bir unsurdur.

Avrupa genelinde ise Güney Gaz Koridoru yıllık yaklaşık 10-12 milyar metreküp gaz sağlamaktadır. Bu miktar, savaş öncesi Rusya ihracatıyla kıyaslandığında sınırlı görünse de, çeşitlendirme etkisi açısından orantısız derecede önemlidir.

İtalya’nın güneye yönelimi

İtalya açısından bu dönüşüm daha da belirgindir. 2022 öncesinde Rusya, İtalya’nın gaz ithalatının yaklaşık 5–40’ını karşılıyordu. İki yıl içinde bu oran keskin biçimde geriledi ve yerini şu kaynaklar aldı:
-Cezayir (TransMed hattı........

© ngazete