Με ελάχιστες εξαιρέσεις, ο ελληνικός λαός αρνήθηκε να αποδεχθεί την Κατοχή και τη «Νέα Τάξη» που επιχείρησαν να επιβάλουν οι Δυνάμεις του Άξονα. Η κοινωνική στήριξη προς το καθεστώς των δοσιλόγων ήταν περιορισμένη, ενώ η αντίσταση εκφράστηκε με ποικίλες μορφές: μαζικές διαδηλώσεις, απεργίες, σαμποτάζ, ένοπλη δράση αλλά και καθημερινές πράξεις ανυπακοής.

Ήδη από τις πρώτες εβδομάδες μετά τη συνθηκολόγηση του 1941, καταγράφονται ενέργειες που στόχευαν άμεσα τη λειτουργία του κατοχικού μηχανισμού: καταστροφή αποθηκών, εφοδίων και υποδομών, ακόμη και σε βάρος της ίδιας της επιβίωσης των κατοίκων, προκειμένου να μην ενισχυθεί ο κατακτητής. Η Αντίσταση δεν αποτέλεσε μεταγενέστερη εξέλιξη· υπήρξε άμεση κοινωνική αντίδραση.

Απέναντι σε αυτή τη συνθήκη γενικευμένης άρνησης, οι κατοχικές δυνάμεις δεν περιορίστηκαν σε αστυνομικά μέτρα. Οι εκτελέσεις αμάχων αποτέλεσαν βασικό εργαλείο επιβολής, μέσο παραδειγματισμού και συλλογικής τιμωρίας. Δεν επρόκειτο για «παρεκτροπές» ή μεμονωμένες πράξεις βίας, αλλά για συστηματική πρακτική που στόχευε στη διάρρηξη των κοινωνικών δεσμών και στον εκφοβισμό του πληθυσμού.

Σύμφωνα με την Ιωάννα Τσάτσου η οποία βασίστηκε σε εκτενές υλικό που τηρούνταν κατά την Κατοχή στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών, ο αριθμός των εκτελεσθέντων αμάχων σε πανελλαδικό επίπεδο ξεπερνούσε τις 20.000. Πρόκειται για μετριοπαθή εκτίμηση, καθώς τα διαθέσιμα αρχεία κάλυπταν με μεγαλύτερη πληρότητα τα αστικά κέντρα και όχι το σύνολο της επαρχίας.

Ο αριθμός αυτός αφορά αποκλειστικά εκτελέσεις – όχι θανάτους από πείνα, μάχες ή κακουχίες. Αντανακλά την κλίμακα μιας οργανωμένης πολιτικής τρόμου, που εφαρμόστηκε μέσω ομήρων, αντιποίνων, συλλογικών ευθυνών και στοχευμένων θανατώσεων.

Ενδεικτικά αναφέρονται ονόματα και περιπτώσεις χωρίς να υπάρχει κάποιο αξιολογικό κριτήριο μεγαλύτερης ή μικρότερης προσφοράς στην αντίσταση. Η παρουσίαση, σε αυτό το άρθρο, σκοπό έχει την, κατ΄ ελάχιστον, απεικόνιση της κατάστασης κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, πριν τις εκτελέσεις προηγούνταν η αφαίρεση των ρούχων και των υποδημάτων των κρατουμένων. Τα είδη αυτά επαναχρησιμοποιούνταν σε άλλους φυλακισμένους, στο πλαίσιο μιας ωμής «οικονομίας» του κατοχικού μηχανισμού. Οι άνθρωποι οδηγούνταν γυμνοί ή ημίγυμνοι μπροστά στα εκτελεστικά αποσπάσματα.

Η πρακτική αυτή δεν ήταν εξαίρεση αλλά κανόνας. Η πιο γνωστή εξαίρεση ήταν οι 200 εκτελεσμένοι στην Καισαριανή την 1η Μαΐου 1944, οι οποίοι εκτελέστηκαν φορώντας τα ρούχα τους.

Ο Γονατάς Διονύσιος, 28 ετών, δικηγόρος και πρόεδρος αναπήρων, συνελήφθη κατά τη μεγάλη διαδήλωση των αναπήρων στην Αθήνα, στη διάρκεια κινητοποίησης ενάντια στην υποχρεωτική επιστράτευση εργατών για τα εργοστάσια της Γερμανίας.

Ο Γονατάς είχε αναπηρία 80%. Είχε ακρωτηριαστεί και στα δύο πόδια.
Κατά την εκτέλεσή του, του αφαίρεσαν τα ξύλινα πόδια και τον ακούμπησαν στο έδαφος. Εκτελέστηκε ως όμηρος μαζί με άλλους δεκαοκτώ.

Οι εκτελέσεις για πράξεις σαμποτάζ αφορούσαν........

© news247