Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

"Allahın sənə verdiyi ilə Axirət yurdunu qazanmağa çalış, amma dünyadakı nəsibini də unutma. Allah sənə yaxşılıq etdiyi kimi, sən də yaxşılıq et...”(Qurani-Kərim)

“İnsanı pislikdən yalnız qanun qoruyurmu, yoxsa onun içində qanundan əvvəl işləyən başqa bir hakim də olmalıdır?..” 

"Əslində insanı qoruyan şey yalnız çox şeyə sahib olmaq deyil-  kifayət qədər olanla kifayətlənə bilməkdir…"

"İnsan başqasının yerinə özünü qoya bildiyi gün mənəvi baxımdan dəyişməyə başlayır..."

"Bir cəmiyyətin ən böyük bədbəxtliyi təkcə pis insanların olması deyil. Pisliyin mükafatlandırılmasıdır. Sağlam cəmiyyət təkcə cinayətkarı cəzalandırmamalıdır. Dürüst insanı da qorumağı bacarmalıdır. Çünki vicdanlı insanın cəmiyyətdə tək qalması ən təhlükəli vəziyyətlərdən biridir..."

"Əgər bu gün həyatımın son günü olsaydı, etdiklərimdən utanardım, yoxsa onlarla fəxr edərdim? Bəlkə də insanın hər gün özünə verə biləcəyi ən ciddi mənəvi sual budur..."

"İnsanın əsl faciəsi ölməsi deyil. İnsanlığını itirərək yaşamasıdır..."

- FİKİR SAVAŞI... -

(Əvvəli burada: )

Ötən yazımızda insanın tamahkarlığının, yaltaqlığının, rüşvətxorluğunun, dələduzluğunun, simasızlığının və mənəvi çöküşünün səbəbləri arasında ölümü unutması, dünyanı həyatın son məqsədi kimi görməsi və Axirət məsuliyyətini nəzərə almaması səbəbindən qorxuya qapılmasının mühüm yer tutmasından danışdıq.

İndi isə əsas sual qarşıya çıxır:

Bəs insanı bütün bunlardan nə qoruya bilər?.. İnsan nə etməlidir ki, bir gün pula, vəzifəyə, hakimiyyətə, şöhrətə, kresloya, imtiyaza, qorxuya və şəxsi mənafeyinə görə öz vicdanını satmasın?..

Nə etməlidir ki, başqasının haqqını öz haqqından aşağı görməsin? Nə etməlidir ki, güclünün qarşısında əyilib zəifin qarşısında dikəlməsin?..

Nə etməlidir ki, “hamı belə edir” bəhanəsi ilə öz çirkin əməlinə bəraət qazandırmasın?..

Və ən başlıcası:

İnsan öz içindəki tamahı necə məğlub edə bilər?..

Məncə, bunun cavabı bir neçə sadə, amma son dərəcə ağır həqiqətdə gizlənir.

1-ci həqiqət: İnsan özünü aldatmağı dayandırmalıdır...

İnsan mənəvi baxımdan çökəndə ilk itirdiyi şey vicdanı deyil. Çox vaxt ilk itirdiyi şey — özünə qarşı dürüstlüyüdür. Çünki insan oğurluq edəndə özünə “oğruyam” demir... Rüşvət alanda özünə “rüşvətxoram” demir... Yaltaqlananda “mən simasızam” demir… Başqasının haqqını tapdalayanda “zalımam” demir... 

O çox vaxt öz cinayətinə başqa ad qoyur:

“O, rüşvət deyil, hədiyyədir...”

“Oğurluq deyil, haqqımı götürdüm...”

“Yaltaqlıq deyil, hörmətdir...”

“Satqınlıq deyil, məcburiyyət idi...”

“Yalan deyil, vəziyyətdən çıxmaq üçün belə deməliydim...”

“Hamı edir...”

“Başqa cür yaşamaq mümkün deyil...”

İnsan əvvəlcə əməlin özünü dəyişmir, əməlin adını dəyişir. Sonra həmin yeni ada inanmağa başlayır. Və beləcə vicdanın səsini susdurur…

Halbuki insanın mənəvi dirçəlişinin ilk şərti budur:

Öz əməlinə doğru ad qoymaq. Oğurluğa oğurluq, rüşvətə rüşvət, yaltaqlığa yaltaqlıq, zülmə zülm, xəyanətə xəyanət, yalana yalan, başqasının haqqını yeməyə — haqq yemək demək…

İnsan öz günahına düzgün ad qoymadıqca, ondan xilas ola bilməz. Çünki xəstəliyini xəstəlik hesab etməyən adam müalicə axtarmır…

2-ci həqiqət: Qanun insanı saxlamalıdır, amma vicdan ondan əvvəl oyanmalıdır… 

Cəmiyyətin sağlam olması üçün əlbəttə ki, qanun lazımdır:

 Rüşvətxoru cəzalandıran qanun.

Oğrunu cəzalandıran qanun.

Dələduzun qarşısını alan qanun.

Vətəndaşın haqqını qoruyan qanun.

Vəzifədən sui-istifadəyə mane olan qanun.

Bunlar olmadan ədalətli cəmiyyət qurmaq mümkün deyil. Amma başqa bir məsələ də var.

Qanunun görmədiyi yerdə insan nə edir?.. Kimsə onu görmürsə, yenə də haqqı qoruyurmu?.. Kimsə bilməyəcəksə, yenə də oğurluq etmir?.. Rüşvəti heç kim aşkar etməyəcəksə, yenə də əlini uzatmır?.. Başqasının haqqını mənimsəyib bundan heç bir hüquqi məsuliyyət daşımayacağını bilsə, yenə də bundan imtina edir?..

Məhz burada insanın daxilindəki ikinci məhkəmə meydana çıxır:

Vicdan…

Qanun insanın qarşısına hakim çıxara bilər. Vicdan isə insanın özünü öz qarşısında mühakimə edir.

Və bəzən ən ağır məhkəmə də budur. Çünki insan qanundan qaça bilər. Cəmiyyətdən gizlənə bilər. İnsanları aldada bilər. Hətta öz ətrafını da inandıra bilər. Amma öz içindəki həqiqətdən tamamilə qaça bilməz…

3-cü həqiqət: İnsan hər qazancın qazanc olmadığını anlamalıdır…

Bu dünyada çox qəribə bir düşüncə formalaşıb:

“Əlimə keçibsə, deməli, qazanmışam…”

Xeyr… Hər əldə edilən pul qazanc deyil. Bəzən insan pul qazanır, amma əvəzində vicdanını itirir…

Vəzifə qazanır, amma ləyaqətini itirir…

Şöhrət qazanır, amma etibarını itirir…

Mülk qazanır, amma ailəsinin, övladlarının qarşısında mənəvi........

© Moderator