Değerli okurlarımız, Birinci dersimizde Mecelle ve Külli kaidelere giriş yapmış, kısa bir değerlendirmede bulunmuştuk. Bu dersimizde ve bundan sonraki derslerimizde kısa malumat vermeye devam edeceğiz.

Mecelle’nin mahiyeti üzerinde şunları söyleyebiliriz. Mecelle, bir ihtiyacın ve zaruretin neticesi olarak oluşturulmuştur. Osmanlı hukuk mahkemesi sisteminde meydana gelen değişiklikler, bunun en açık izahıdır. Önceleri tek dereceli ve tek hâkimli “şer’iyye mahkeme”leri söz konusuyken, sonrasında zamanın ihtiyaçları ve daha birçok sebepten dolayı “nizamiye mahkemeleri” kurulmuştur.

İşte bu tarihi süreçte yer alan ve üç hâkimli bir yapıya sahip olan “nizamiye mahkemeleri”nde hukukçu olmayan üyeler de yer almaktaydı. Bu üyelerin hukuk bilgisi yeterli gelmediğinden bir uyuşmazlık söz konusu olduğunda, sıklıkla müftülere müracaat edilmekteydi. Bunun özellikle, hukuki güvenlik ilkesi bakımından ciddi mahzurları söz konusuydu. Ayrıca İslam hukukuna göre hüküm vermesi gereken hâkimlerin kâfi derecede şeriat ilimlerine vâkıf olmadığı da bilinen bir gerçekti. Yine Osmanlı Devleti’nde yaşayan başka dinlere mensup tebaanın İslam hukukuna tabi olduğu meselelerde hukuki istikrar, aleniyet ve hukuki öngörülebilirliğin sağlanması için ecnebi devletlerin ciddi baskıları söz konusuydu. Son dönemlerde gelişen uluslararası ticaretin de tesiriyle yabancı tacirler,........

© Milli Gazete