Son güncelleme: 2 Nisan 2026 -

Tarık Çelenk ile Sağduyu (97): İsmail Kara anlatıyor | Nurettin Topçu’nun düşünce dünyası ve mirası

2 Nisan 2026 Perşembe

Prof. Dr. İsmail Kara, Nurettin Topçu’nun Batı düşüncesiyle etkileşimini, özgün felsefesini ve Türk düşünce tarihindeki yerini Tarık Çelenk’e değerlendirdi. Kara, Topçu’nun eserleri ve yaşamı hakkındaki bilgilerini paylaşarak, onun “muhafazakar” ve “sağcı” gibi dar tanımlamalara sığmadığını vurguladı.

Prof. Dr. Nurettin Topçu’nun, Fransa’daki eğitimi ve doktora tezi olan “İsyan Ahlakı”nın onun düşünce sisteminin temelini attığını belirten Prof. Dr. İsmail Kara, o dönemde Fransa’da bireycilik, anarşizm ve sosyolojizm gibi akımlar ile pozitivizmin hâkim olmasına rağmen, Topçu’nun Maurice Blondel’in “aksiyon felsefesi” çizgisine yöneldiğini söyledi.

Maurice Blondel’in etkisi

Kara, Nurettin Topçu’nun entelektüel ilgilerini Blondel’in aksiyon felsefesinin şekillendirdiğini belirtti ve Blondel’in Topçu’ya etkisini şöyle anlattı:

“O yıllarda Avrupa’da Blondel’in başını çektiği aksiyon felsefesi, hâkim bir felsefî akım değil. Nurettin Topçu, Türkiye’de yetişmiş, lise tahsilini burada yapmış ve buradaki akımlardan etkilenmiş olduğunu düşünmemiz gereken bir Türk olarak Fransa’ya gidiyor. Buradaki hâkim fikirleri de tercih etmiyor. İsyan fikrini benimseyen bir yol tutuyor. Hayatı boyunca bu fikri sürdürdüğünü hesaba katarsak çok şuurlu bir tercihin olduğunu söyleyebiliriz. Türkiye’ye döndükten sonra bu çizgiyi aştı. Bu sebeple de Blondel vefat ettiği zaman, hakkında bir yazı yazmadı.”

“O yıllarda Avrupa’da Blondel’in başını çektiği aksiyon felsefesi, hâkim bir felsefî akım değil. Nurettin Topçu, Türkiye’de yetişmiş, lise tahsilini burada yapmış ve buradaki akımlardan etkilenmiş olduğunu düşünmemiz gereken bir Türk olarak Fransa’ya gidiyor. Buradaki hâkim fikirleri de tercih etmiyor. İsyan fikrini benimseyen bir yol tutuyor. Hayatı boyunca bu fikri sürdürdüğünü hesaba katarsak çok şuurlu bir tercihin olduğunu söyleyebiliriz. Türkiye’ye döndükten sonra bu çizgiyi aştı. Bu sebeple de Blondel vefat ettiği zaman, hakkında bir yazı yazmadı.”

Tasavvuf anlayışı ve kelam eleştirisi

Nurettin Topçu’nun Fransa’da eğitim gören çoğu arkadaşının aksine, İslami ve tasavvufi konulara yönelmesi ile diğerlerinden ayrıldığını söyleyen Kara; Topçu’nun, tasavvufu, dinin en üst yorum seviyesi olarak gördüğünü, kelamı ise alt bir yorum olarak değerlendirdiğini belirtti.

Kara; Topçu’nun, irade ve insanın “ben” olma yolundaki ferdiyet ve şahsiyet mücadelesi konusunda kelam karşıtı bir tutum sergilediğini söyleyerek, kelamdaki tenzih fikrine (Tanrı’nın diğer varlıklardan mutlak ayrılığı) karşılık, tasavvuf ve mistisizmdeki teşbih fikrini (Tanrı ile varlıkların benzerliği) benimsediğini söyledi.

Hitler fotoğrafı ve “İsyan Ahlakı”

Kara, Topçu’nun yazdığı “İsyan Ahlakı” tezinin tanımını, “kendi itirazlarını aşmak ile başlayıp, toplumun kendine dayattığı değerleri aşıp kademelerin hepsine isyan ederek sonsuzluğa doğru hareket etmesi” olarak yaptı. Kara, Nurettin Topçu’nun çalışma odasında Mehmet Akif, Hüseyin Avni Ulaş ve Adolf Hitler’in fotoğraflarının asılı olmasıyla ilgili “Bu konuda bir açıklama yapmamıştır, ancak bana göre bu üç ismi isyan ahlakının temsilcileri olarak görmesi muhtemeldir. Hitler’i dünya sistemine, kapitalizme ve kapitalizmle ilişkilendirdiği Yahudiliğe karşı bir duruşun sembolü olarak algılamış olabilir” dedi.

islamcılık ve islamofobi

Medyascope'u destekle. Medyascope'a abone ol.

Medyascope’u senin desteğin ayakta tutuyor. Hiçbir patronun, siyasi çıkarın güdümünde değiliz; hangi haberi yapacağımıza biz karar veriyoruz. Tıklanma uğruna değil, kamu yararına çalışıyoruz. Bağımsız gazeteciliğin sürmesi, sitenin açık kalması ve herkesin doğru bilgiye erişebilmesi senin desteğinle mümkün.

Medyascope'u Google Haberler üzerinden takip edin

Medyascope'un mobil uygulamasını indirin

Yusuf Tunçbilek yazdı: Hamburger protesto eden İslamcı erkek utangaçlığı

İslam, Otoriterlik ve Geri Kalmışlık: Prof. Ahmet T. Kuru yeni kitabını anlatıyor

Recep Karagöz yazdı | İslamcı aklın krizi: Sarayın uleması

Tarık Çelenk / Diğer içerikleri

Tarık Çelenk yazdı: CHP durum tespiti yapıyor mu?

Tarık Çelenk ile Sağduyu (96): Ersin Kalaycıoğlu anlatıyor | Osmanlı’dan bugüne dönüşemeyen köylülük

Tarık Çelenk yazdı: İlber Ortaylı’nın ardından

Tarık Çelenk yazdı: Fatmanur Çeliklere ne zaman duyarlı oluruz?

Tarık Çelenk ile Sağduyu (95) | İran bir Türk devleti mi? Artık Şiilik demek Türklük demek mi? 

Tarık Çelenk yazdı: Sol’da evrensel vicdan neden görünürdedir?

Haftanın en popüler içerikleri

Gökhan Bacık yazdı: Onuncu yılında İran savaşı (?)

Taner Akçam yazdı: Oğuzhan Müftüoğlu vesilesiyle Türk solu 

Ruşen Çakır yorumladı: Türk solundan geriye ne kaldı?

İBB davasının 15. günü: Ara karar bekleniyor

Gürkan Çakıroğlu yazdı: Statü ve statükocular

Selim Kuneralp yazdı: Ortadoğu’da büyük değişim

Bursa Büyükşehir Belediyesine operasyon: Mustafa Bozbey’in de aralarında bulunduğu 55 kişi gözaltında

Oyuncu Ramazan Tetik hayatını kaybetti

“Artık buna dayanamıyorum”: Noelia Castillo, ötenazi yoluyla yaşamına son........

© Medyascope