menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Mızraktan yapay zekâya

22 0
02.09.2026

Thomas Hobbes bir cümlede özetlemişti kendi varoluşunu: “Sevgili annem ikiz doğurdu, beni ve korkuyu.”

Bu sadece bir filozofun itirafı değil, bütün bir insanlık tarihinin özetidir. İnsan tek başına doğmaz. Korkuyla birlikte doğar. Onunla büyür. Bütün bir ömrünü de onu evcilleştirmeye, yönetmeye, ondan saklanmaya çalışarak geçirir.

Bize okulda hep aklın insanı insan yaptığı anlatıldı. Oysa aklın hocası da korkunun ta kendisiydi. Medeniyetin ilk mimarı akıl değil, korkuydu. İnsan rahat olduğu için değil, korktuğu için düşünmeye başladı.İnsan korktuğu her şeyi yazdı. Korkuyu görünür kılmak istedi. Çünkü adını koyamadığı şeyden daha çok korkuyordu.

Etrafınıza bir bakın. Dünyanın her yerinde korkunun alfabesiyle yazılmış tabelalar görürsünüz.

Bir evin duvarında “Dikkat Köpek Var” yazar. Bu bir bilgi değildir, bir korku yönetimidir. İçeri girecek olana bedensel bir tehdit hatırlatılır.

Elektrik direğinde “Ölüm Tehlikesi: Yüksek Gerilim” yazar. Kafatası resmi vardır. O resim, okuma yazma bilmeyenin bile anlayacağı en eski dildir. Yolda gidersiniz, “Kaygan Zemin”, “Dikkat Heyelan Bölgesi”, “Hızınızı Azaltın” yazar. Trafik lambasının kendisi bile korkunun icadıdır. Kırmızı ışık dur der. Çünkü durmazsan öleceksin demektir. Sarı ışık bekle der. Yeşil bile aslında temkinlidir, etrafına bak ve öyle geç der. Medeniyet, kavşaklara korkuyu renklere boyayıp asmıştır.

Hastaneye gidersiniz, bir ilacın kutusunu açarsınız, içinden çıkan prospektüsün yarısı yan etkilerle doludur. “Baş dönmesi yapabilir, araç kullanmayınız, hamileyseniz doktorunuza danışınız.” Şifa bile korkuyla paketlenir. Marketten aldığınız bir bisküvinin arkasında bile yazar: “Alerjen uyarısı içerir.” Anne çocuğuna tembihler: “Sakın yabancılarla konuşma, sakın ateşe dokunma, sakın oraya gitme.” İlk eğitimimiz bile korku cümleleriyle başlar.

Korku, en çok da inanç metinlerinde dile gelir. Kutsal kitaplar sadece müjde vermez, aynı zamanda uyarır. İnsan, ödülden çok cezadan anlar. Eski metinlerde cehennem tasvir edilir, ateş anlatılır, hesap günü hatırlatılır. “Yapma” denir.........

© Medya Günlüğü