“Bu sene ikincisine niyetlendiğimiz, Eyüpsultan caminde, gecenin en koyu olduğu seher vaktinde, ramazanın son on gecesinde, hatimle Teheccüd namazı kılınması için bir çalışmanın gayreti içindeyiz. Ülkemizin seçkin kurra hafızlarının imamet ettiği ve akabinde tüm cemaatimizle Sokullu Medresesinde sahur yapıldığı Ramazan gecesini ihya etmekten bahsediyorum. Aşağıdaki okuyacağınız yazı bu sebepten kaleme alınmıştır. Bu yazımız bu manada davetiye niteliğinde ve hayırda yarışmak maksatlıdır.  Rabb’im hakkı ve sabrı tavsiye edenlerden eylesin.”

Teheccüd konusunu, soru-cevap şeklinde işlemeyi daha uygun bulduk. Konu ile alakalı ya direk ya da teşvik ve taltif edici ayetler ve hadisi şerifler vardır.[1] Onu da konumuz çok fazla uzamasın diye işaret edip konuyu özet sunmaya gayret ettik. Önemli olan zarf değil, zarfın içindekidir. Biz Rabb’imizin nimetine talibiz. O en güzel irşat edici ve işlerimizde yegâne muvaffak kılıcıdır.

Teheccüd: Sözlükte “uyumak; uyanmak, uykudan güçlükle uyanmak” anlamlarına gelir.[2]

Dinî bir terim olarak ise, yatsı namazı ile fecr-i sâdık arasında bir müddet uyuyup uyandıktan sonra namaz kılmayı ve bu süre içinde kılınan nâfile namazı (Teheccüd namazını) ifade eder[3]

Çok faziletli olan bu namazın Ramazan gecelerinde kılındığını düşündüğünüzde, o zaman işin veçhesi daha da güzelleşiyor.

Teheccüd namazı, gece kılınan, eda eden kişi açısından nafile(tatavvu) namazlar arasında yer alır ve  en büyük nafile ibadetlerden birisidir. Kulun, Allah’a yaklaştığı([4]) veya yaklaşmasına vesile olan namazlardan birisidir. Meşruiyeti, Kur’an’la ve sünnet-i Nebi ile sabit olan bir namazdır. (İsra suresi 79. ayet.)

Teheccüd namazının, bu mübarek ayın içinde düşündüğümüzde, ramazan gecelerinin bereketini de düşününce, buna ek olarak o gecelere saklanmış kadri yüce bir nimeti, bir ömre bedel sermayeyi de düşününce insan,  Teheccüd namazının böyle gecelerde eda edilmesi, nur üstüne nur oluveriyor.

 Gecenin üçte ikisinin geçip birinin kaldığı, uykunun ve gafletin en fazla hissedildiği bir zaman diliminde, kan uykudan uyanıp sırf Allah rızası için feragat eden kişinin ecri(mükafatı) ne olur siz düşünün! Kul Allah için kalkar, kalp en yüksek şekilde huşuya varır, nefis en saf halini alır.

 “Peygamber (Aleyhisselam) gece kıyamını teşvik etmiştir.” diyerek ona yakın olmayı  iştiyak ve hasretle çeken bir mümin, gecenin müstesna kısmında  hafif iki rekat namaz kılmak suretiyle huzurda durur da huzuru yakalamaz mı! Düşünün ki bu hal, bir de ramazan gecelerinde yaşanmaktadır!

Ramazan’ın özellikle son on gecesinde ibadetin vecdini Teheccüd namazı arttırır. Çünkü son onda Müslüman kişi, Kadir gecesini arar. O, Kadir gecesi ki bin Aydan daha hayırlıdır. “Kim o geceyi, inanarak ve sevabını Allah’dan umarak idrak ederse, geçmiş günahları bağışlanır.” Peygamberi müjdeyi arzular. Bundan dolayı Teheccüd namazını muhafaza etmek, Ramazan’da Ramazan’ın getirdiklerine nail olma sebeplerinden sayılır. Allah’a yaklaşmanın gerçekleşmesi demek, büyük bir sevaba nail olmak demektir. Bundan sonra gelsin bayram! Ve şimdiden bayramınız kutlu olsun!

Salih ve sahih bir manada teheccüd namazını nasıl kılabilirim?

Doğru bir şekilde Teheccüd namazını kılmak için aşağıdaki hususları bir bir takip etmek icap eder. Peygamber (as)’ın yaptığı gibi evvela hafif iki rekat şeklinde başlamak lazımdır. Sonra istediğimiz kadar iki iki artırabiliriz. Çünkü nafile namazlarda sınır konulmamıştır. Kişinin durumu, sağlık durumu ve gücü nispetinde kılabilir.

Teheccüd namazının vakti ne zaman başlar ne zaman sona erer?

Yatsı namazından sonra başlar, sabah vaktinin girdiği fecri sadıka kadar devam eder. Bununla beraber en önemli vakti, gecenin üçte ikisi geçip, geri kalan üçte birindeki vakittir. Peygamber (sav) : “Allah Teâlâ her gecenin son üçte birinde dünya semasına iner ve şöyle seslenir: ‘Her kim dua ederse duasına karşılık veririm, her kim benden bir şey isterse istediğini yerine getiririm, her kim benden bağışlanma dilerse onu affederim.”[5]

Teheccüd namazı ile gece kıyamı namazı arasında ne fark vardır?

Çoğu insan bunu karıştırır. o ikisi arasında bir fark vardır. Gece kıyamı, gece yapılan herhangi bir nafile ibadettir. Uykudan önce de bu ibadet yapılabilir, sonra da yapılabilir. Bu anlamda daha kapsamlıdır. Teheccüd namazı öyle değildir. Gece kıyamında Kur’an okuyabilir kişi. Ya da zikir yapabilir veya herhangi bir namaz kılabilir. Teheccüd namazında ise gecenin üçte ikisi geçtikten sonra kalkar, Allah (cc) için sadece namaz kılar.

Teravih namazından sonra Teheccüd namazı caiz midir?

Evet, teravihten sonra Teheccüd namazını isteyen kılabilir. Hatta kılmalıdır. Özellikle Ramazan’ın son onun da bunu yaparsa çok faziletli ve bereketli bir iş yapmış olur. Kim teravihi kılar, sonra uyur, sonra kalkar ve Teheccüd namazını kılarsa, sonunda da gecenin vitir namazını kılarak geceyi bitirirse, (eğer teravihten sonra vitri kılmamışsa) özellikle Ramazan’ın sonunda en güzel işi yapmış olur.

1. Uyanmayı kolaylaştırmak için erken yatmak icap eder.

2. Allah’dan yardım isteyip kendisini uyandırması için dua etmek icap eder.

3.  Ağır yiyeceklerden kaçması icap eder.

4. Aile fertlerinden yardım istemek suretiyle zımnen de onları da teşvik etmek suretiyle aile saadetini sağlamak. 

5. Bu ve benzeri nafile ibadetleri bir gün yapıp bırakmaktansa bunu az yapıp devamlı yapmak.

Teheccüd namazı cemaatle kılınır mı?

Nafile namazlar ferden kılınması elbette daha sevaplıdır ancak birçok faydaya mebni camilerde cemaatle kılınmasında da bir sakınca yoktur. Kişi, ister camide, ister evinde, gerek ferdi olarak isterse cemaatle kılabilir. Bu ve benzeri tespih namazı, teravih namazı gibi namazlar cemaatle de kılınabilir.

Ramazanın bereketinden ve içinde taşıdığı nimetlerden nasipdar olmanız dileklerimle…

[1]    Zariyat Süresi 1-18     Secde Süresi 16)

[2]    Hatîb eş-Şirbînî, I, 348; İbn Âbidîn, II, 24

[3]İmam Şâfiî ve Müzenî’nin eserlerindeki bir ifadeyi esas alan bazı Şâfiîler’e göre vitirle teheccüd aynı namazdır (Şâfiî, I, 59; Mâverdî, II, 286; Nevevî, I, 432; Büceyrimî, II, 61).

[4]Mekan ve zamandan müstesna olan Allah’a, samimiyet ve takva cihetiyle en yakın olduğu zamanı ve mekanı kastederek söyledik. Allah zaman ve mekândan münezzehtir.

[5]  Buhârî, Teheccüd, 14

© Maarifin Sesi