Bir bilgisayar açılıyor.İçinde bir sinek var.

Ama bu bir animasyon değil. Kimse ona nasıl yürüyeceğini öğretmedi, nasıl besleneceğini programlamadı. Buna rağmen yürümeye başlıyor, kanatlarını temizliyor, yiyecek arıyor. Çünkü hareketlerini yöneten şey bir yazılım değil; gerçek bir beynin kopyalanmış bağlantıları.

Bu inanılmaz sahnenin ardında, yıllarca süren bir çalışma ve milyarlarca bağlantının haritalanması yatıyor. Geçtiğimiz haftalarda nörobilim ve yapay zekâ dünyasında yapılan bir deney, insanlığın çok eski bir sorusunu yeniden gündeme taşıyor: Bir zihin gerçekten başka bir ortama taşınabilir mi?

Araştırmacılar, bir meyve sineğinin beynini nöron nöron inceleyerek her bağlantıyı dijital ortama aktarmayı başardılar. Beyindeki 139.000 sinir hücresi ve 54 milyon bağlantının haritasını çıkardılar ve bu haritayı bilgisayarda gerçek bir sinek bedenine yerleştirdiler.

Sonrası beklenmedik bir sahneydi.

Dijital sinek yürümeye başladı.Kanatlarını temizledi.Besin aradı.

Araştırmacılar bu davranışları tek tek programlamamıştı. “Yürü”, “temizlen” ya da “beslen” gibi komutlar yazılmamıştı. Buna rağmen tüm bu hareketler ortaya çıktı. Çünkü bu davranışların mantığı zaten o biyolojik ağın içinde, yani beynin bağlantı mimarisinde saklıydı.

Zeka yazılım mı, mimari mi?

Bu deney, yapay zeka hakkında alıştığımız anlatıyı sarsan bir ihtimali gösterdi. Uzun zamandır teknoloji dünyası zekanın devasa veri setleriyle makinelere sonradan öğretildiğini anlatıyordu. Oysa bu deney farklı bir şey söylüyor. Zeka bazen sonradan yüklenen bir yazılım değil, bir sistemin fiziksel mimarisinde gömülü bir düzen olabilir.

Başka bir deyişle, bir beynin bağlantı haritasını doğru şekilde kopyalarsanız, o sistem yeni bir ortamda çalışmaya başlayabilir. Bugün bu yalnızca bir sinek için mümkün ama hedefte önce fare, sonra insan beyni var.

İnsan beyninde yaklaşık 86 milyar nöron bulunuyor ve bu nöronlar trilyonlarca bağlantıyla birbirine bağlı. Bir sineğin sinir sistemiyle kıyaslandığında aradaki fark neredeyse hayal edilemeyecek kadar büyük. Ama bu deney, en azından teorik olarak ilk adımın mümkün olduğunu gösteriyor.

Eğer bir gün insan beyninin tüm bağlantılarını eksiksiz biçimde haritalamak mümkün olursa, ortaya çıkabilecek sonuçlar bilim kurgu romanlarını bile zorlayacak kadar........

© Kısa Dalga