İnternette bir dönem kapanıyor; geleneksel arama motorlarına veda ediyoruz. Yerine yapay zekâ destekli olanları geliyor.

Buna “Google zero” yani “Sıfır Google” deniyor; eskisi gibi arama yapınca kaynak sayfalara yönlendirilmek yerine yanıt arama için kullandığınız sayfada veriliyor.

“E, ne var bunda? Google zaten çok bozmuştu. Daha iyi değil mi?” diyebilirsiniz. Maalesef pek öyle değil.

Başka sayfalara trafiği ve paranın akışını kesebilecek bu gelişmenin bağımsız gazeteciliğe ve onun olmazsa olmazı olduğu demokrasiye çok olumsuz etkileri olabilir.

Eğer bir yol bulamazsak.

Büyük teknoloji şirketleri, ürünlerini geniş toplumsal etkilerini gözetmeden piyasaya sürüyor ve kullanıcıları ve üreticileri kendilerine bağımlı kılıyor. Yasal düzenlemelerin kolay ve zamanında yapılamadığının farkındalar. İşler sarpa sarıp kamudan denetleme talebi geldiğinde de yetkililere dönüp, siyasetten medyaya, akademiden vakıflara milyarlarca dolarlık lobi güçlerini devreye sokuyorlar. Pazarlık masasında “herkese altyapıyı biz sağlıyoruz bizden vazgeçmenin bedeli ağır olur” tehditlerini savuruyorlar. Böylece, zar zor denetlenebilen bu yapılar verilerimizi ticarileştirerek dünyanın en zengin şirketleri oluyorlar. Basın ve ifade özgürlüğü söz konusu olduğunda ise kaderiniz dünyanın bir başka ucundaki hissedarların insafına kalıyor.

Yapay zekâ yarışında Open AI’ın Chat GPT’si hatta Çinlilerin DeepSeek’inin gerisine düştüğü, arama motorlarının eskisi kadar popüler olmayacağı spekülasyonlarıyla yıpranan, hisseleri değer kaybeden Google, Kaliforniya’daki yıllık toplantısında rüzgârın yönünü değiştirdi.

Dev sahnede, milyarlarca dolarlık yatırımın ürünleri sergilendi (2025’teki 75 milyar dolarlık harcamanın büyük bölümünün yapay zekâ için olacağı düşünülüyor). Google yetkilileri peş peşe sahneye çıktı gülümseyerek yapay zekâ destekli uygulamaları hayatımızın her aşamasına sokmaya kararlı olduklarını gösteren ürün tanıtımları yaptılar. Hemen ardından sosyal medyada her an karşımıza çıkan Veo 3 gibi yapay zekâ video üreticilerinin reklamları pompalandı piyasaya.

Bu bir teknoloji blog yazısı ya da ürün tanıtımı olmadığı için tüm bunların ayrıntısına uzun uzun girmeyeceğim. Sadece yapay zekânın klasik arama motorunun yerini almaya başladığı bugünlerde gazetecilik ve demokrasi adına bizi nasıl bir gelecek bekliyor, bunu sorgulamaya çalışacağım.

Gazetecilik masraflı iş. Türkiye gibi reklam verenlerin siyasi baskıdan çekindiği, kamu kaynaklarının eşitsiz dağıtıldığı, okuyucunun haber verene ücretini ödeme alışkanlığını yitirdiği bir ülkede çok daha zor. Türkiye’nin nitelikli bağımsız haber sitelerinden Gazete Duvar, algoritma değişikliği sonrası Google reklam gelirleri düşünce kapanmıştı (Şu yazıda daha ayrıntılı aktarmaya çalışmıştım).

Google’ın reklamlarına güvenip iş modelini buradan gelen gelire bağlayan başka bazı küçük ölçekli haber merkezinin de darboğazda olduğu........

© Kısa Dalga