Sınır Koymak: Çocuğu korumak mı, onu hayata hazırlamak mı?
Seanslarda sınır konusunu çalışırken veya çevremle konuşurken mutlaka bu ve buna benzeri sözleri duyuyorum “Sınır koyunca çok üzülüyorum. Sanki kötü bir ebeveyn/arkadaş/eş oluyorum.”
Bu cümleyi bizim toplumumuzda o kadar sık duyuyorum ki aslında... Adamız küçük ve üstüne birde bizim toplum yapımızı da denkleme ekleyince aileler iç içe. Anneanne, babaanne, hala, teyze herkes çocuğun hayatında. Çocuk ağladığında bir yerden mutlaka “bırak çocuktur” sesi yükseliyor. Tabii ki sonrasında da sınır koyan ebeveyn bazen sert, bazen sevgisiz, bazen de “fazla disiplinli” ilan ediliyor. Birde buna ek olarak, ebeveyn kendisini de suçluyor.
Oysa sınır, sevgisizliğin değil, sevginin yapı kazanmış halidir diyebiliriz. Koyduğumuz ve koruduğumuz sınırlar çocuğa hayatın nasıl işlediğini öğretir. Daha basit söyleyelim, sınırlar çocuk için, “Ben
neredeyim, dünya nerede başlıyor?” sorusuna cevap verir.
Doğal olarak çocuklarımız doğduğunda sınır bilmezler, istekle ihtiyacı ve duyguyla davranışı ayıramazlar. Öfkelendiklerinde vururlar veya istediğini alamadıklarında bağırırlar. Bunun nedeni
henüz “her duygu davranışa dönüşmez” bilgisi ve becerisinin gelişmemiş olmasıdır. İşte ebeveynler ve toplumun biricik yapı taşı olan okullarda öğretmelerin koyduğu sınırlar burada devreye girer.
“Öfkelenebilirsin ama vuramazsın.” demektir. “Üzülebilirsin ama eşyaları kıramazsın.” demektir.
“İstemeyebilirsin ama saygısız konuşamazsın.” demektir.
Bazen aileler için sınır koymak çocuğu “bastırmak” anlamına gelebiliyor, fakat bu yaklaşım biçimi çocuğu bastırmaz, tam aksine hem duygu düzenlemesi hem öz-düzenlemesi için gelişimine alan açar.
PEKİ SINIR KOYMAZSAK NE OLUR?
Küçük yaşta sınırla karşılaşmayan çocuk, okulda zorlanabilir. Örneğin, öğretmen “şimdi sırayla konuşacağız” dediğinde bunu kişisel algılayabilir. Arkadaşının oyuncağını almak istediğinde “hayır” cevabını tolere edemeyebilir ve bu yüzden sorunlar yaşayabilir. Kurallar ona adaletsiz gelir çünkü evde kuralla büyümemiştir. Tabii ki, bir süre sonra........
