Çin'de son yıllarda yaklaşık 12 bin üniversite programının kapatıldığı ve aynı dönemde binlerce yeni teknoloji odaklı programın açıldığı haberi dünya eğitim çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. İlk bakışta bu gelişme yalnızca yükseköğretimde yapılan teknik bir düzenleme gibi görünebilir. Oysa gerçekte yaşanan şey, geleceğin insan kaynağına ilişkin büyük bir stratejik yeniden yapılanmadır.

Çin'in Asıl Kaygısı Nedir?

Çin'in temel kaygısı eğitim değildir.

Çin'in temel kaygısı ekonomik rekabettir.

Pekin yönetimi bugün şu soruya cevap aramaktadır:

"2040 ve 2050'nin ekonomisinde hangi insan gücüne ihtiyaç duyacağız?"

Bu nedenle kaynaklarını giderek daha fazla;

akıllı üretim sistemleri,

yarı iletken teknolojileri,

gibi alanlara yönlendirmektedir (State Council of China, 2017; UNESCO, 2023).

Bu açıdan bakıldığında mesele yapay zekâ değil, insan kaynağı plânlamasıdır.

Çin'in yaptığı şey bölümleri kapatmak değil; geleceğin ekonomisine göre insan yetiştirme sistemini yeniden tasarlamaktır.

Yapay Zekâ Her Şeyi Çözebilir mi?

Ancak burada önemli bir risk ortaya çıkmaktadır.

veri analizi yapabilir,

milyonlarca belgeyi saniyeler içinde inceleyebilir.

tarihsel bilinç oluşturamaz,

insan davranışlarını bütün karmaşıklığıyla açıklayamaz.

Nitekim UNESCO'nun yapay zekâ ve eğitim alanındaki güncel çalışmalarında da vurgulandığı gibi, yapay zekâ sistemleri güçlü karar destek araçları olsalar da insan muhakemesinin, etik değerlendirmenin ve toplumsal sorumluluğun yerini alamazlar (UNESCO, 2023).

Bu nedenle günümüzde dünyanın önde gelen üniversiteleri beşeri bilimleri tamamen ortadan kaldırmak yerine teknoloji ile bütünleştirmeye çalışmaktadır.

Çünkü geleceğin sorunu yalnızca teknoloji üretmek değil, teknolojiyi insanlığın yararına kullanabilmektir.

Dünya Üniversiteleri Nasıl Bir Yol İzliyor?

Bugün birçok seçkin üniversite disiplinlerarası modeller geliştirmektedir.

Massachusetts Institute of Technology (MIT) bünyesinde kurulan Schwarzman College of Computing, bilgisayar bilimlerini etik, sosyal bilimler ve kamu politikalarıyla bütünleştirmeyi amaçlamaktadır (MIT Schwarzman College of Computing, 2024).

Stanford University bünyesindeki Human-Centered Artificial Intelligence (HAI) girişimi, yapay zekâ ile felsefe, etik, psikoloji ve toplumsal etkiler arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır (Stanford HAI, 2024).

University of Oxford ise yapay zekâ, hukuk, kamu politikaları ve etik yönetim alanlarını bir araya getiren çalışmalar yürütmektedir (Oxford Internet Institute,........

© Kıbrıs Postası