Hayır fon dolandırıcılığı teknolojisi yerli ve milli değil. Endonezya’daki adı adı, goreng saham. Yani hisse kızartmak.

Önce kimsenin ilgilenmediği ucuz hisseleri topluyorsunuz. Kendi aranızda alıp satarak fiyatlarını şişiriyorsunuz. Gerçek yatırımcılar yükselişe kapılınca hisseleri onlara satıp çıkıyorsunuz.

Endonezya’da spekülatörler bununla yetinmedi. Devletin sigorta ve emeklilik fonlarını da bu oyuna soktular.

1859’da kurulmuş kamu sigorta şirketi Jiwasraya, 2018’de müşterilerine ödeme yapamaz hale geldi. Yüksek getiri vadettiği poliçelerden topladığı paralar, fiyatları şişirilmiş hisselere ve bunları taşıyan yatırım fonlarına yatırılmıştı. Hisseler düşünce kasa boşaldı. Kamu zararı 16,8 trilyon rupiye, dönemin kuruyla yaklaşık 1,2 milyar dolara ulaştı.

2019’da Meclis’te konuşan Güney Koreli Kim Ki Pong, ölen eşinden kalan birikimini Jiwasraya’ya yatırdığını anlattı. Kızının Kore’deki düğününe gitmek istiyor ama kendi parasını alamıyordu. Aynı durumda binlerce poliçe sahibi vardı.

Soruşturma genişleyince askerlerin, polislerin ve Savunma Bakanlığı çalışanlarının sigorta-emeklilik paralarını yöneten Asabri’de de benzer işlemler ortaya çıktı. Buradaki zarar 22,78 trilyon rupi, yaklaşık 1,6 milyar dolardı. İki dosyanın toplamı yaklaşık 2,8 milyar dolara ulaştı.

Savcılığa göre spekülatörler, düşük likiditeli hisselerin fiyatlarını koordineli işlemlerle yükseltiyor, ardından kamu kurumlarına yüksek fiyatlardan satıyordu. Yatırım fonları da bu trafiğin bir parçasıydı. Asabri dosyasında Jimmy Sutopo’nun bağlantılı hisselerde 373 işlem yaparak fiyat........

© Karar