Bir esnaf lokantası sahibi sohbet esnasında anlatıyor:

Sigorta ve tüm haklarla birlikte asgari ücretin üzerinde maaş verdiğimiz halde, çalıştıracak eleman bulamıyoruz. Çalıştırdıklarımızın da maaşlarını ödemekte zorlanıyoruz. Hatta bazı aylar, malzeme, kira, elektrik, doğal gaz ve diğer işletme giderlerini karşıladıktan sonra; çalışan maaşlarını ödemeye neredeyse para kalmıyor. Zar zor denkleştiriyoruz. Yemek maliyeti ve işletme giderlerindeki artış oranında fiyatları arttırırsak, satışlarımız düşüyor. Buna karşılık, çalışanlarımız da aldıkları maaşlardan hiç memnun değil. Kendilerine yetmediğini biliyoruz.

Biz maaşları ödemekte zorlanıyoruz; çalışanlar geçinmekte zorlanıyor. Biz durumumuzdan memnun değiliz; çalışanlar da durumlarından memnun değil. Her ay zam yaptıkları halde kendilerinden mal aldığımız tedarikçiler de memnun değil. Üstelik, ödediğimiz kira yüksek olduğu halde; dükkan sahibi de aldığı kiradan memnun değil.

Anlaşılması zor bir durum olmakla birlikte lokantanın yaşadıkları, içinde bulunduğumuz ekonomik yapının özüne dair mikro ölçekli bir tablo ortaya koyuyor.

Ciddi oranda işsizlik ve gelir yetersizliği olmasına rağmen işletmeci neden eleman bulmakta zorlanıyor?

2000’li yılların başından bu yana ülkede çok sayıda haneye, sosyal yardım ve transfer harcamaları kapsamında farklı başlıklar altında gelir desteği sağlanıyor. Bu kapsamda, devletten yaşlı aylığı, engelli aylığı, işsizlik maaşı, evde bakım maaşı, enerji ve gıda destekleri, eğitim bursu benzeri yardımları alanların sayısı 20 milyona yaklaştı.

Her biri tek başına düşük tutarlı olsa da toplu olarak değerlendirildiğinde, sağlanan bu yardımların bazı hanelerin temel ihtiyaçlarını hatırı sayılır derecede karşılayabildiğini gözden uzak tutmamak gerekir.

Çalışabilecek yaştaki kişiler için asgari ücretli bir iş; uzun çalışma saatleri, ulaşım masrafları ve fiziki yıpranma anlamına geliyor. Yardım giren hane, bu transferler sayesinde en düşük düzeyde de olsa ayakta kalabiliyorsa, asgari ücretli bir işten elde edilecek gelir cazibesini kaybediyor. Sosyal yardımların kapsamı ve hacmi arttıkça, ekonomide “rezervasyon ücreti,” yani “kişinin en düşük miktarda çalışmaya razı geleceği ücret” olarak tanımlanan bu ücret eşiği yükseliyor. Dolayısıyla insanlar, asgari ücretli işlere itibar........

© Karar