Çevre yönetim sistemleri; doğal kaynakların korunmasını, atık yönetiminin iyileştirilmesini, enerji verimliliğinin artırılmasını ve çevresel performansın sürekli geliştirilmesini hedefleyen uygulamalardır.

Bu sistemler çoğunlukla ISO 14001 gibi uluslararası standartlara dayanır.

İş dünyasında bu yaklaşım daha çok “ÇSY” yani “Çevresel, Sosyal ve Yönetişim” kavramı ile bilinir. ÇSY, İngilizce’deki “ESG – Environmental, Social and Governance” kavramının Türkçe karşılığıdır.

Bu yaklaşım üç temel bileşenden oluşur:

Çevre: Karbon emisyonu, atık yönetimi, enerji tüketimi ve doğal kaynak kullanımı.

Sosyal: Çalışan hakları, iş sağlığı, toplumsal cinsiyet eşitliği ve insan haklarına saygı.

Yönetişim: Şirket yönetimi, yönetim kurulu yapısı, etik değerler ve hissedar hakları.

Kavram, 2004 yılında BM Genel Sekreteri Kofi Annan liderliğinde hazırlanan “Who Cares Wins (Önemseyen Kazanır)” raporuyla kurumsal bir çerçeveye kavuştu. Bununla birlikte felsefi kökleri 1960 ve 1970’lerdeki “Sosyal Sorumluluk Yatırımları” yaklaşımına, 1990’lardaki “Kurumsal Sosyal Sorumluluk” uygulamalarına kadar uzanır.

Ancak önceki yaklaşımlar daha çok “bağış” ve “itibar yönetimi” eksenindeyken, 2004 sonrasında ÇSY anlayışı giderek ölçülebilir, denetlenebilir ve risk odaklı bir yapıya dönüştü.

Pandemi dönemi ve ÇSY duyarlılığı

Pandeminin etkisiyle 2020-2022 döneminde ÇSY, özellikle Batı dünyasında, adeta kurumsal meşruiyet standardı haline geldi.

İklim krizine ilişkin farkındalığın artması,

Genç kuşakların yükselen etkisi,

Büyük fon yöneticilerinin aktivist ÇSY yaklaşımları duyarlılığı güçlendiren temel dinamikler oldu.

Şirketler yalnızca finansal performanslarıyla değil; çevresel etkileri, çalışan politikaları ve yönetişim anlayışlarıyla da değerlendirilmeye başlandı.

Pandemi sonrası ÇSY duyarlılığı

2022 sonrasında tablo ciddi biçimde değişmeye başladı.

Enerji güvenliği sorunları,

Yeşil dönüşüm maliyetlerinin görünür hale gelmesi,

“Greenwashing”........

© Karar