Hz. Peygamber’in tasavvurunda hac, ibadet olmasının yanında, Müslüman ülkeler zirvesi, bir okuyucumun yorumunda belirttiği gibi, “Müslümanların yıllık kongresi” idi. Bunu, onun -İslâmî usule göre sadece bir kere gerçekleştirdiği- hac sırasında yaptığı, “Veda Hutbesi” adıyla anılan konuşmasının içeriğinden anlıyoruz. Hz. Peygamber o konuşmasında özetle şunları söylüyordu:

1- “Ey insanlar! Kanlarınız, mallarınız ve ‘ırz’larınız, Rabbinize kavuşacağınız güne kadar birbirinize haramdır; şu vakfe gününüz, şu hac ayınız ve şu Mekke kentiniz gibi kutsal ve dokunulmazdır…”

2- “Yanında bir emanet bulunan, emaneti kendisine bırakana iade etsin.” (Kanaatimce burada “emanet” bir örnektir; bununla kul haklarında doğruluk ve dürüstlüğün önemine dikkat çekilmiştir.)

3- “Cahiliye ribâsı (tefeciliği) kaldırılmıştır… Ne haksızlık ediniz ne de haksızlığa boyun eğiniz...”

4- “Cahiliye dönemi kan davaları kaldırılmıştır…”

5- Erkeklerin kadınlar üzerinde, kadınların da erkekler üzerinizde hakları vardır…

6- “Müslümanlar kardeştir. Bir Müslümanın malı, rızası alınmadan diğerine helal değildir…”

7- “Rabbiniz bir, atanız birdir; hepiniz Adem’in soyundansınız, Adem de topraktandır. Arabın Arap olmayana takva dışında bir üstünlüğü yoktur.”

İlk maddedeki ‘ırz’ kavramı üzerinde özellikle durmak istiyorum. Irz kelimesi Türkçeye anlam daralmasına uğrayarak “aile namusu” manasıyla geçmiştir. Fakat İslâmî kültürde bu kavram, insanı insan yapan, ona şeref, itibar ve saygınlık........

© Karar